8 trường phái ẩm thực Trung Hoa khác nhau thế nào?

Bản đồ tám vùng ẩm thực lớn của Trung Quốc

Bát đại thái hệ là gì và hình thành như thế nào?

Bát đại thái hệ là cách phân loại tám trường phái ẩm thực tiêu biểu nhất của Trung Quốc, mỗi trường phái gắn với một vùng địa lý và phong vị riêng.

Tên gọi này phản ánh sự đa dạng bậc nhất của ẩm thực Trung Hoa, nơi mỗi vùng phát triển nguyên liệu và kỹ thuật nấu khác nhau.

Hệ thống này hình thành rõ nét vào thời nhà Thanh.

Ban đầu chỉ có tứ đại thái hệ gồm Lỗ, Xuyên, Việt và Tô, sau đó mở rộng thêm Mân, Chiết, Tương và Huy để thành tám.

Sự phân chia dựa trên khí hậu, sản vật và thói quen ăn uống từng vùng, ví dụ vùng nóng ẩm ăn cay để chống ẩm, vùng ven biển thiên về hải sản.

Đọc thêm: Ẩm thực Trung Quốc có gì đặc sắc? Món ngon và hương vị vùng miền

Tám trường phái ẩm thực Trung Hoa gồm những gì và đặc trưng ra sao?

Tám trường phái gồm Lỗ, Xuyên, Việt, Tô, Mân, Chiết, Tương và Huy, mỗi trường phái có món biểu tượng riêng.

Dưới đây là đặc trưng nhanh từng trường phái để bạn dễ hình dung.

Lỗ thái (Sơn Đông): mặn tươi, nhiều súp và hải sản

Lỗ thái là ẩm thực Sơn Đông, đặc trưng vị mặn tươi, chú trọng nước dùng trong và kỹ thuật hầm, ninh.

Đây là trường phái có ảnh hưởng lớn tới ẩm thực cung đình phương Bắc.

Các món tiêu biểu gồm cá chua ngọt, hải sản hấp và súp trong.

Xuyên thái (Tứ Xuyên): cay tê đặc trưng

Xuyên thái là ẩm thực Tứ Xuyên, nổi tiếng nhất với vị cay tê gọi là mala, dùng nhiều ớt và hạt tê.

Món biểu tượng gồm lẩu Tứ Xuyên, mạ bà đậu phụ và gà cung bảo, tập trung ở Thành Đô và Trùng Khánh.

Việt thái (Quảng Đông): thanh nhẹ, dễ ăn nhất

Việt thái là ẩm thực Quảng Đông, đặc trưng vị thanh, tươi và ít cay, giữ nguyên vị tự nhiên của nguyên liệu.

Đây là trường phái có dim sum nổi tiếng với há cảo, xíu mại, cùng các món hấp và quay.

Các món hấp và dim sum là những lựa chọn dễ làm quen với người chưa quen ăn cay.

Tô thái (Giang Tô): tinh tế, hơi ngọt, trình bày đẹp

Tô thái là ẩm thực Giang Tô, nổi bật với vị hơi ngọt, tinh tế và cách trình bày cầu kỳ.

Trường phái này chuộng kỹ thuật ninh hầm chậm, món tiêu biểu gồm thịt kho kiểu Giang Tô và cơm chiên Dương Châu.

Đây là phong vị nhẹ nhàng, hợp người không ăn cay.

Mâm dim sum Quảng Đông với há cảo và xíu mại

Mân thái (Phúc Kiến): hải sản, nước dùng đậm vị

Mân thái là ẩm thực Phúc Kiến, đặc trưng nhiều hải sản, nước dùng đậm vị umami và vị chua ngọt nhẹ.

Món nổi tiếng nhất là Phật nhảy tường, một món hầm cầu kỳ nhiều nguyên liệu quý.

Trường phái này coi trọng súp và các món hấp.

Chiết thái (Chiết Giang): tươi mềm, thanh mát

Chiết thái là ẩm thực Chiết Giang, đặc trưng vị tươi mềm, thanh mát, ít dầu, gắn với Hàng Châu.

Các món biểu tượng gồm thịt kho Đông Pha, tôm xào trà Long Tỉnh và cá Tây Hồ sốt giấm.

Tương thái (Hồ Nam): cay nồng kiểu khô

Tương thái là ẩm thực Hồ Nam, đặc trưng vị cay nồng khô, nhiều ớt tươi, tỏi và món hun khói.

Khác với cái cay tê của Tứ Xuyên, cái cay của Hồ Nam là cay xé thẳng.

Huy thái (An Huy): nguyên liệu núi rừng, hầm kỹ

Huy thái là ẩm thực An Huy, đặc trưng dùng nhiều nguyên liệu núi rừng như măng, nấm và thảo dược, chế biến chủ yếu bằng cách hầm và om.

Đây là trường phái ít phổ biến với khách quốc tế nhất, nhưng được đánh giá cao về hương vị mộc mạc và bổ dưỡng.

Tám trường phái ẩm thực Trung Hoa khác nhau thế nào?

Tám trường phái khác nhau rõ nhất ở vị chủ đạo và cách chế biến.

Nếu chia theo vị, có thể nhóm thành bốn kiểu chính để dễ nhớ.

Về độ cay, Xuyên và Tương là hai trường phái cay nhất, trong đó Tứ Xuyên cay tê còn Hồ Nam cay khô.

Về vị thanh, Việt và Chiết nhẹ nhàng nhất, ít cay và ít dầu.

Về vị ngọt, Tô và Chiết hơi ngọt, trình bày tinh tế.

Về vị mặn đậm, Lỗ đại diện cho phương Bắc với nước dùng trong và món hầm.

Về cách chế biến cũng có khác biệt lớn.

Lỗ và Huy thiên về hầm, ninh, om lâu; Việt chuộng hấp, quay, xào nhanh để giữ vị tươi; Xuyên và Tương dùng nhiều gia vị và ớt; còn Mân nổi bật ở các món súp và hải sản.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, khách thường thích Việt thái và Chiết thái ngay từ bữa đầu, còn Xuyên thái và Tương thái cần làm quen dần vì khá cay.

Nồi lẩu cay Tứ Xuyên đỏ rực với ớt và hạt tê

Trường phái nào hợp khẩu vị người Việt và người lớn tuổi?

Hợp khẩu vị người Việt nhất là Việt thái (Quảng Đông), Chiết thái (Chiết Giang) và Tô thái (Giang Tô), vì các trường phái này thanh, ít cay và ít dầu.

Đây cũng là lựa chọn an toàn cho người lớn tuổi và trẻ nhỏ.

Phần lớn món của ba trường phái này gần với cách ăn của người Việt, nhiều món hấp, luộc, có cơm và canh.

Ngược lại, các vùng theo Xuyên thái và Tương thái như Thành Đô, Trùng Khánh và Hồ Nam ăn rất cay và nhiều dầu, nên người không quen cần gọi mức cay nhẹ hoặc tách phần không cay.

Hầu hết nhà hàng đều có cơm trắng và món ít cay, nhưng bạn nên báo trước với hướng dẫn viên để gọi món phù hợp cho cả đoàn.

Với đoàn có ông bà hoặc trẻ nhỏ đi các tuyến vùng cay, bạn có thể mang thêm một ít ruốc, muối vừng hoặc mì gói để ăn kèm cho yên tâm.

Cách này giúp người lớn tuổi đỡ lo những bữa không hợp miệng, nhất là khi tới những vùng có thói quen ăn cay như Tứ Xuyên hoặc Trùng Khánh.

Đọc thêm: 10 món ăn Trung Quốc nhất định nên thử khi đi du lịch

Đi tour vùng nào sẽ được ăn theo trường phái nào?

Mỗi tuyến tour Trung Quốc từ Hà Nội gắn với một vài trường phái ẩm thực khác nhau, nên bạn có thể chọn tuyến theo phong vị mình thích.

Đây là cách thực tế để thưởng thức đúng đặc sản từng vùng.

Đi Bắc Kinh sẽ được nếm vịt quay Bắc Kinh và các món phương Bắc gần Lỗ thái, đi Thượng Hải và Hàng Châu sẽ ăn theo Tô và Chiết thái với tiểu long bao và thịt kho Đông Pha.

Đi Thành Đô và Trùng Khánh là vào vùng Xuyên thái cay tê, còn đi Quảng Châu là thiên đường của Việt thái và dim sum.

Nếu đi theo đoàn, bạn nên hỏi trước về thực đơn và báo nhu cầu ăn ít cay, ăn chay hoặc các món cần tránh để được sắp xếp phù hợp.

Các bữa ăn theo đoàn thường được sắp xếp theo lịch trình và ngân sách của chương trình.

Nếu muốn thử một món đặc sản cụ thể, bạn nên trao đổi trước với hướng dẫn viên để biết món đó đã có trong thực đơn hay cần gọi thêm.

Ngoài đồ ăn, văn hóa uống trà cũng là một phần quan trọng trong bữa ăn của người Trung Quốc, đặc biệt ở vùng Quảng Đông.

Đọc thêm: Văn hóa trà Trung Hoa: Các loại trà và cách thưởng thức

Tiểu long bao Thượng Hải nóng hổi trong xửng hấp

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ China Trip (ChinaTrip.com.vn), chuyên tour Trung Quốc khởi hành từ Hà Nội, TravelVietnam Hà Nội (TravelVietnam.com.vn) quản lý và vận hành.