Bản sắc văn hóa người Tạng và người Khương quanh Cửu Trại Câu thể hiện qua những yếu tố nào?

Làng người Tạng với bạch tháp trắng gần Cửu Trại Câu

Người Tạng và người Khương quanh Cửu Trại Câu sinh sống chủ yếu ở đâu?

Người Tạng là cư dân bản địa ngay trong thung lũng Cửu Trại Câu, sống tại 9 làng bản truyền thống nằm rải rác dọc các hồ nước, còn người Khương tập trung đông hơn ở các huyện lân cận như Mậu Văn, Vấn Xuyên, Bắc Xuyên thuộc châu tự trị Tạng, Khương A Bá.

Đoàn khách đi từ Thành Đô lên Cửu Trại Câu bằng đường bộ thường đi ngang qua vùng người Khương sinh sống trước, sau đó mới tới khu vực người Tạng khi gần vào tới thung lũng Cửu Trại Câu, nên trong cùng một chuyến đi, khách có cơ hội thấy dấu ấn văn hóa của cả hai dân tộc dù họ không sống chung một khu vực. Về mặt hành chính, cả người Tạng và người Khương quanh Cửu Trại Câu đều thuộc châu tự trị dân tộc Tạng, Khương A Bá của tỉnh Tứ Xuyên, một trong những khu vực đa dạng sắc tộc bậc nhất miền Tây Trung Quốc.

Kiến trúc nhà ở của người Tạng và người Khương quanh Cửu Trại Câu khác nhau ra sao?

Nhà ở truyền thống của người Tạng thường có tháp góc nhiều cạnh, từ 5 đến 13 cạnh tùy vùng, trong khi tháp đá của người Khương chủ yếu có mặt bằng vuông hoặc đa giác đều, xây gần như hoàn toàn bằng đá, ít dùng đất nện hơn nhà người Tạng.

Tháp đá cổ của người Khương ở vùng A Bá

Cả hai kiểu tháp đá này, được gọi chung là diaolou, đều đã được đưa vào danh sách dự kiến di sản thế giới của UNESCO với khoảng 225 tòa tháp trải rộng qua 15 ngôi làng ở dãy núi Hoành Đoạn, thuộc cả châu A Bá và châu Cam Tư của Tứ Xuyên, tòa cao nhất có thể lên tới 60 mét. Riêng tại Thụ Chính Trại, một trong 9 làng Tạng nổi tiếng nhất trong thung lũng Cửu Trại Câu, kiến trúc đặc trưng lại là nhà gỗ với khung cửa sổ chạm khắc màu sắc cùng 9 bạch tháp trắng dựng ngay lối vào làng, mỗi tháp tượng trưng cho một trong 9 làng Tạng ở đây.

Bạn có thể đọc thêm: Thụ Chính Trại và các làng Tạng trong Cửu Trại Câu nên xem gì, trải nghiệm gì? để biết chi tiết hơn về từng làng Tạng trong thung lũng.

Tôn giáo, tín ngưỡng của người Tạng và người Khương ở A Bá có gì khác biệt?

Người Tạng theo Phật giáo Tây Tạng, thể hiện qua chùa chiền, cờ kinh phướn và đá khắc kinh, còn người Khương theo tín ngưỡng vạn vật hữu linh và tục thờ đá trắng, ít chịu ảnh hưởng Phật giáo hơn hẳn so với người Tạng.

Người Khương coi đá thạch anh trắng đặt trên nóc nhà là biểu tượng của thần trời, mời thầy cúng gọi là shibi đứng ra chủ trì các nghi lễ quan trọng như cầu an, chữa bệnh, cưới hỏi, dùng trống da dê, gậy phép và chiêng làm pháp khí, đồng thời là người gìn giữ các bài khấn, sử thi truyền miệng của cả cộng đồng vì người Khương trước đây không có chữ viết riêng. Trong khi đó, đời sống tinh thần của người Tạng quanh Cửu Trại Câu gắn chặt với các nghi lễ Phật giáo, từ việc quay kinh luân, xếp đá mani ven đường cho tới treo cờ cầu nguyện quanh nhà và trên các đỉnh đèo.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn đi ngang vùng người Khương sinh sống trước khi vào tới Cửu Trại Câu, không ít khách ban đầu nhầm những viên đá trắng đặt trên nóc nhà là vật trang trí thông thường, chỉ khi được giải thích mới biết đó là tín ngưỡng thờ đá trắng rất riêng của người Khương, hoàn toàn khác với Phật giáo Tây Tạng của người Tạng trong thung lũng.

Trang phục truyền thống của người Tạng quanh Cửu Trại Câu có đặc điểm gì?

Trang phục truyền thống của người Tạng, gọi là chuba, là áo choàng dài tay rộng, thường may từ len lông bò Yak, da cừu hoặc lụa thô để giữ ấm trong khí hậu vùng cao lạnh giá, thắt lại bằng một dải vải ở eo.

Phụ nữ Tạng mặc trang phục chuba truyền thống

Nam giới người Tạng thường mặc chuba màu trầm như đen, nâu, xanh đậm, ít họa tiết, phù hợp với đời sống du mục chăn nuôi, trong khi phụ nữ đã lập gia đình mặc chuba màu sắc rực rỡ hơn kèm theo pangden, một loại tạp dề nhiều sọc màu buộc phía trước, họa tiết và cách phối màu có thể khác nhau tùy từng vùng. Trang phục ngày lễ còn được thêu thêm họa tiết mang tính tôn giáo như hoa sen, bánh xe pháp, phối cùng trang sức bạc, đá ngọc lam. Khách muốn tìm mua các món trang sức, đồ thủ công tương tự làm quà có thể xem thêm bài Đặc sản Thành Đô – Cửu Trại Câu nào phù hợp mua về? Gợi ý đặc sản và sản phẩm dễ mang về.

Cờ lungta 5 màu của người Tạng mang ý nghĩa gì?

Cờ lungta của người Tạng luôn có đủ 5 màu là xanh dương, trắng, đỏ, xanh lá và vàng, mỗi màu tượng trưng cho một trong 5 yếu tố tự nhiên theo quan niệm truyền thống.

Màu xanh dương tượng trưng cho bầu trời và không gian, màu trắng tượng trưng cho mây và gió, màu đỏ tượng trưng cho lửa, màu xanh lá tượng trưng cho nước, còn màu vàng tượng trưng cho đất. Năm màu này luôn xuất hiện cùng nhau trên một dây cờ chứ không tách rời, thể hiện quan niệm các yếu tố tự nhiên phải hài hòa, không yếu tố nào tự đủ một mình, đây cũng là lý do khách tới Cửu Trại Câu hay các vùng người Tạng sinh sống luôn thấy cờ lungta giăng thành chuỗi dài trên đèo cao hoặc quanh nhà chứ hiếm khi treo một màu riêng lẻ.

Lễ hội quan trọng nhất của người Tạng và người Khương ở A Bá là gì?

Lễ hội quan trọng nhất của người Tạng là Tết Losar theo lịch Tạng, còn với người Khương là lễ hội năm mới tổ chức vào tháng 10 âm lịch, đã được UNESCO công nhận di sản văn hóa phi vật thể từ năm 2009.

Trong lễ năm mới của người Khương, cộng đồng tổ chức nghi lễ hiến tế dê cho thần núi, múa tập thể và hát sử thi truyền miệng kéo dài nhiều ngày, do thầy cúng shibi chủ trì toàn bộ nghi thức. Tết Losar của người Tạng thường rơi vào khoảng tháng 2 hoặc tháng 3 dương lịch tùy năm, là dịp gia đình sum họp, dọn nhà, làm bánh truyền thống và tới chùa cầu an cho năm mới, không khí lễ hội có phần trang nghiêm hơn so với lễ hội sôi động của người Khương.

Khách Hà Nội nên trải nghiệm văn hóa Tạng, Khương thế nào khi tới Cửu Trại Câu?

Khách Hà Nội nên dành thời gian ghé ít nhất một làng Tạng như Thụ Chính Trại trong thung lũng Cửu Trại Câu, thay vì chỉ ngắm cảnh hồ nước mà bỏ qua hoàn toàn phần văn hóa bản địa của điểm đến.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn tới Cửu Trại Câu, nhiều gia đình nhiều thế hệ tỏ ra thích thú hơn hẳn khi có hướng dẫn viên tiếng Việt giải thích sự khác biệt giữa người Tạng và người Khương ngay trên đường di chuyển, thay vì chỉ nhìn thấy các tòa tháp đá hay ngôi làng mà không hiểu ý nghĩa.

Người Khương tổ chức lễ hội năm mới với thầy cúng shibi

Khách muốn tìm hiểu thêm ẩm thực gắn với văn hóa Tạng như trà bơ, tsampa hay tiệc Tạng gia có thể xem thêm bài Ẩm thực Cửu Trại Câu và vùng Tạng: nên thử món nào? (tiệc Tạng gia, thịt bò yak…).

Nếu bạn muốn có hành trình kết hợp tham quan Cửu Trại Câu cùng trải nghiệm văn hóa Tạng, Khương với hướng dẫn viên tiếng Việt am hiểu, có thể tham khảo Tour Thành Đô - Cửu Trại Câu từ Hà Nội của China Trip, đơn vị chuyên tổ chức tour Trung Quốc từ Hà Nội với nhiều năm kinh nghiệm đưa khách đi du lịch Trung Quốc.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia Du Lịch Trung Quốc Từ Hà Nội của China Trip, đơn vị chuyên tổ chức tour Trung Quốc với hơn 15 năm kinh nghiệm làm du lịch tại Hà Nội. Thông tin được cập nhật tháng 8/2026. Nếu bạn cần tư vấn lịch trình hoặc giá tour mới nhất, liên hệ trực tiếp tại China Trip.