Hỷ Châu cổ trấn và làng người Bạch ở Đại Lý: Những điểm du lịch nên chú ý

Hỷ Châu cổ trấn cách thành cổ Đại Lý khoảng 18km về phía bắc, ven hồ Nhĩ Hải, là nơi giữ nguyên vẹn nhất kiến trúc của người Bạch tại Vân Nam. Điểm nên chú ý nhất là Nghiêm Gia Đại Viện, khu nhà cổ của một gia tộc thương nhân giàu có đầu thế kỷ 20, cùng nghi thức trà đạo Tam Đạo Trà và món bánh Hỷ Châu ba ba nướng than nổi tiếng khắp Đại Lý.

Hỷ Châu cổ trấn nằm ở đâu và cách thành cổ Đại Lý bao xa?

Hỷ Châu cổ trấn nằm cách thành cổ Đại Lý khoảng 18km về phía bắc, trên vùng đất bằng phẳng kẹp giữa núi Thương Sơn và hồ Nhĩ Hải. Khác với thành cổ Đại Lý vốn đông khách và nhiều hàng quán hiện đại, Hỷ Châu vẫn giữ được nhịp sống làng xóm của người Bạch, ít bị thương mại hóa hơn. Từ thời nhà Minh, nơi đây từng là một trạm dừng sầm uất trên Trà Mã Cổ Đạo, con đường buôn bán trà và ngựa nối Vân Nam với Tây Tạng, nhờ vị trí thuận lợi ngay bên hồ Nhĩ Hải. Đến giữa thế kỷ 20, một số trường đại học Trung Quốc từng sơ tán về Hỷ Châu để tránh chiến tranh, khiến nơi đây một thời được gọi vui là Cambridge phương Đông.

Toàn cảnh Hỷ Châu cổ trấn nhìn ra hồ Nhĩ Hải

Kiến trúc, trang phục và lễ hội người Bạch ở Hỷ Châu có gì đặc trưng?

Kiến trúc nhà ở của người Bạch tại Hỷ Châu đặc trưng bởi kiểu tam phường nhất chiếu bích, tức ba dãy nhà vây quanh một bức tường bình phong trắng, và kiểu lớn hơn tứ hợp ngũ thiên tỉnh với bốn dãy nhà và năm khoảng sân trong. Đá cẩm thạch Đại Lý được dùng nhiều trong nền nhà, cột và các chi tiết chạm khắc, còn cửa gỗ thường được đục hoa văn cầu kỳ mang ý nghĩa may mắn. Phụ nữ Bạch lớn tuổi ở Hỷ Châu vẫn mặc áo trắng, khoác yếm thêu và đội mũ vải nhiều lớp, mà theo cách gọi dân gian tượng trưng cho gió, hoa, tuyết, trăng: dải tua rua đung đưa là gió, họa tiết hoa thêu là hoa, phần viền lông trắng là tuyết trên đỉnh Thương Sơn, và hình cong của mũ là ánh trăng. Ba lễ hội lớn nhất trong năm của người Bạch quanh khu vực Đại Lý gồm hội phố tháng Ba từ ngày 15 đến 21 tháng 3 âm lịch, lễ Nhiễu Tam Linh quanh hồ Nhĩ Hải từ ngày 23 đến 25 tháng 4 âm lịch, và hội đuốc vào ngày 25 tháng 6 âm lịch.

Bạn có thể đọc thêm: Bản sắc văn hóa người Bạch ở Đại Lý: kiến trúc, trang phục, lễ hội để hiểu rõ hơn về từng lễ hội và ý nghĩa trang phục truyền thống.

Phụ nữ người Bạch trong trang phục truyền thống tại Hỷ Châu

Nghiêm Gia Đại Viện ở Hỷ Châu có gì đáng khám phá?

Nghiêm Gia Đại Viện là khu nhà cổ bề thế nhất Hỷ Châu, từng thuộc sở hữu của thương nhân Nghiêm Tử Trân, người gây dựng cơ nghiệp từ buôn bán trên Trà Mã Cổ Đạo đầu thế kỷ 20. Đoàn thương lữ của gia tộc này từng mở rộng tới hơn 300 chi nhánh khắp Trung Quốc vào thập niên 1920, giúp Hỷ Châu có thêm biệt danh Tiểu Thượng Hải. Ngày nay, khu nhà được chuyển thành bảo tàng, trưng bày nguyên trạng cách bài trí sân trong, phòng khách và các chi tiết chạm khắc gỗ, đá tiêu biểu cho kiến trúc nhà giàu người Bạch. Vé vào tham quan Nghiêm Gia Đại Viện tham khảo khoảng 25 nhân dân tệ, trong khi dạo quanh phố cổ Hỷ Châu bên ngoài không mất phí.

Sân trong Nghiêm Gia Đại Viện với kiến trúc chạm khắc Bạch tộc

Trà đạo Tam Đạo Trà của người Bạch có ý nghĩa gì?

Tam Đạo Trà là nghi thức mời khách ba chén trà liên tiếp, mỗi chén một vị và một tầng ý nghĩa khác nhau. Chén đầu là khổ trà, trà xanh phơi khô rang trong nồi đất, vị đắng mộc, tượng trưng cho những vất vả phải trải qua lúc khởi đầu. Chén thứ hai là điềm trà, pha thêm nhũ phiến (một loại phô mai sữa Vân Nam), óc chó, mè và đường nâu, vị ngọt béo, tượng trưng cho thành quả ngọt ngào sau nỗ lực. Chén thứ ba gọi là hồi vị trà, cho thêm bột quế, hạt tiêu, gừng băm và mật ong, vị vừa ngọt vừa cay nhẹ, tượng trưng cho việc nhìn lại chặng đường đã qua. Nghi thức truyền thống còn gọi là tam đạo lục lễ, người phục vụ nâng chén trà ngang lông mày trước khi mời để tỏ lòng tôn trọng khách. Nhiều cơ sở tại Hỷ Châu và thành cổ Đại Lý hiện tổ chức biểu diễn Tam Đạo Trà kèm múa hát cho khách du lịch trải nghiệm.

Nghi thức trà đạo Tam Đạo Trà của người Bạch

Bánh Hỷ Châu ba ba có gì đặc biệt mà khách hay tìm mua?

Bánh Hỷ Châu ba ba là loại bánh bột mì nướng than, có cả phiên bản mặn và ngọt, được xem là món ăn gắn liền với tên gọi Hỷ Châu. Bản mặn trộn dầu mè, hành lá, tiêu, muối và thịt băm hoặc thịt xông, bản ngọt dùng đường nâu và thịt mỡ xông, sau đó cán thành từng miếng tròn dẹt, phết dầu mè rồi nướng trong lò than hai tầng khoảng 10 phút tới khi lớp vỏ vàng giòn. Theo tương truyền, công thức này do một gia đình họ Dương sáng tạo vào cuối thời nhà Thanh, cải tiến cách dùng nắp và đáy lò than để bánh chín đều hơn. Bánh có giá khá rẻ, tham khảo khoảng 5 đến 10 nhân dân tệ một chiếc tùy quán, bán nhiều nhất quanh khu chợ trung tâm Hỷ Châu.

Bánh Hỷ Châu ba ba nướng than tại khu chợ trung tâm

Chợ và phố cổ Hỷ Châu có gì để dạo chơi buổi sáng?

Khu chợ trung tâm Hỷ Châu, ngay cạnh cổng đá cẩm thạch ghi tên các danh nhân trong làng, là nơi tập trung đông nhất các gian hàng ăn uống và đồ thủ công vào buổi sáng. Phố cổ quanh đó còn giữ nhiều căn nhà xây từ thời Minh, Thanh và cả giai đoạn Dân Quốc đầu thế kỷ 20, ít bị sửa mới nên vẫn thấy rõ dấu vết thời gian trên từng bức tường. Khách đi dạo buổi sáng sớm thường bắt gặp cảnh người Bạch lớn tuổi ngồi trò chuyện trước cửa nhà, gánh hàng rong bán rau và đồ ăn sáng, khung cảnh đời thường khác hẳn không khí du lịch đông đúc ở thành cổ Đại Lý.

Phố cổ Hỷ Châu buổi sáng với các căn nhà cổ thời Minh Thanh

Nên ghép Hỷ Châu với điểm nào khác ở Đại Lý và đi vào mùa nào đẹp nhất?

Nên ghép Hỷ Châu cùng buổi với cung đường ven hồ Nhĩ Hải, vì hai điểm chỉ cách nhau vài km và đều nằm trên trục di chuyển phía bắc thành cổ Đại Lý. Mùa đẹp nhất để ghé Hỷ Châu là tháng 3 đến tháng 5 khi thời tiết khô ráo mát mẻ, hoặc tháng 9 đến tháng 11 khi trời quang để nhìn rõ núi Thương Sơn phía sau làng, nên tránh mùa hè nhiều mưa dông buổi chiều. Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, các đoàn gia đình nhiều thế hệ thường thích Hỷ Châu hơn thành cổ Đại Lý vì ít đông đúc, dễ đi lại chậm rãi cho người lớn tuổi và trẻ nhỏ, đặc biệt khi có hướng dẫn viên tiếng Việt giải thích thêm về văn hóa Bạch tộc. Nếu hành trình còn nối tiếp sang Lệ Giang, phần lớn lịch trình tour Trung Quốc từ Hà Nội sắp xếp Hỷ Châu vào buổi sáng trước khi di chuyển, dành buổi chiều cho quãng đường tới Lệ Giang.

Bạn có thể đọc thêm: Thúc Hà cổ trấn Lệ Giang: cổ trấn yên bình của người Naxi, gợi ý cách trải nghiệm để so sánh thêm với một làng cổ dân tộc khác trên cùng hành trình.

Với khách muốn trọn gói cả ba điểm Đại Lý, Lệ Giang và Shangri-La, China Trip hiện có Tour Đại Lý – Lệ Giang – Shangri-La khởi hành từ Hà Nội, trong đó Hỷ Châu thường được xếp chung buổi với cung đường hồ Nhĩ Hải.

Đoàn khách Hà Nội tham quan làng người Bạch ở Hỷ Châu

Từ Hà Nội đến Hỷ Châu Đại Lý di chuyển bằng cách nào?

Từ Hà Nội đến Hỷ Châu Đại Lý, khách cần tới thành cổ Đại Lý trước, bằng cách bay từ Nội Bài quá cảnh Côn Minh rồi đi tiếp đường bộ hoặc tàu cao tốc, hoặc đi đường bộ trọn tuyến qua cửa khẩu Lào Cai, Hà Khẩu. Từ thành cổ Đại Lý, di chuyển tới Hỷ Châu bằng taxi hoặc xe điện mất khoảng 30 đến 40 phút chạy dọc bờ tây hồ Nhĩ Hải. Khách muốn trải nghiệm cung đường bộ qua cửa khẩu phía Bắc có thể tham khảo Tour Côn Minh – Đại Lý Đường Bộ khởi hành hằng tuần từ Hà Nội.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, với khách đi đoàn qua cửa khẩu Lào Cai, Hà Khẩu, một số tuyến áp dụng hình thức giấy thông hành xuất nhập cảnh thay cho hộ chiếu thông thường, và đơn vị tổ chức như Du Lịch Trung Quốc thường hỗ trợ trọn phần giấy tờ này cho khách đi theo đoàn. Quy định có thể thay đổi theo từng thời điểm nên khách vẫn nên kiểm tra thông tin mới nhất tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Trung Quốc, hoặc trung tâm tiếp nhận hồ sơ visa, trước khi khởi hành.

Đường ven hồ Nhĩ Hải nối thành cổ Đại Lý với Hỷ Châu

Những câu hỏi thường gặp về Hỷ Châu cổ trấn

Hỷ Châu và thành cổ Đại Lý có phải là một nơi không?

Không, đây là hai điểm khác nhau cách nhau khoảng 18km. Thành cổ Đại Lý là khu phố cổ trung tâm nhiều hàng quán, còn Hỷ Châu là một thị trấn cổ của người Bạch nằm riêng biệt ở phía bắc, ven hồ Nhĩ Hải.

Vào Hỷ Châu cổ trấn có mất phí không?

Dạo phố cổ và khu chợ Hỷ Châu không mất phí vào cửa. Chỉ khi vào tham quan bên trong Nghiêm Gia Đại Viện, khách mới trả vé tham khảo khoảng 25 nhân dân tệ một người.

Người Bạch có phải là người Choang không?

Không, người Bạch là một trong 55 dân tộc thiểu số được công nhận riêng tại Trung Quốc, dân số gần 2 triệu người, tập trung đông nhất tại Đại Lý, khác hoàn toàn với dân tộc Choang chủ yếu sống ở Quảng Tây.

Nên dành bao lâu ở Hỷ Châu là đủ?

Khoảng 2 đến 3 tiếng là đủ để dạo phố cổ, vào tham quan Nghiêm Gia Đại Viện và thử một bữa trà đạo hoặc bánh Hỷ Châu ba ba, phù hợp ghép chung buổi sáng hoặc chiều với các điểm khác quanh hồ Nhĩ Hải.

Ở Hỷ Châu có chỗ nghỉ qua đêm không?

Có một số nhà cổ được cải tạo thành homestay và khách sạn nhỏ trong làng, nhiều căn có sân vườn nhìn ra hồ Nhĩ Hải hoặc núi Thương Sơn, phù hợp cho khách muốn ở lại một đêm để cảm nhận nhịp sống làng Bạch chậm rãi hơn thành cổ Đại Lý.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia Du Lịch Trung Quốc của China Trip, đơn vị Chuyên Tour Trung Quốc với hơn 15 năm kinh nghiệm làm du lịch tại Hà Nội. Thông tin được cập nhật tháng 8/2026. Nếu bạn cần tư vấn lịch trình hoặc giá tour mới nhất, liên hệ trực tiếp tại China Trip.