Thành cổ Tùng Phan và Hồ Điệp Khê: Có gì đáng xem?

Toàn cảnh tường thành cổ Tùng Phan và mặt nước Hồ Điệp Khê trên đường vào Cửu Trại Câu

Hồ Điệp Khê hình thành thế nào trên đường từ Thành Đô đi Cửu Trại Câu?

Hồ Điệp Khê hình thành từ trận động đất mạnh xảy ra ngày 25 tháng 8 năm 1933, được ghi nhận phổ biến ở mức 7,5 độ richter, khiến một khối núi lớn đổ sập chặn ngang sông Dân Giang và nhấn chìm toàn bộ thị trấn Điệp Khê cũ cùng 21 làng người Khương lân cận.

Theo các thống kê được trích dẫn phổ biến nhất, trận động đất khiến khoảng 6.800 đến 6.900 người thiệt mạng, sau đó 45 ngày, con đập đất đá tự nhiên này vỡ, gây lũ quét khiến thêm khoảng 2.500 người ở vùng hạ lưu thiệt mạng, nâng tổng số người chết lên khoảng 9.300 người.

Xem thêm: Văn hóa Tạng và Khương quanh Cửu Trại Câu có gì đặc sắc?

Hồ Điệp Khê nằm tại Mậu Huyện, ngay sát quốc lộ chính nối Thành Đô với Cửu Trại Câu, là điểm dừng đầu tiên đoàn gặp khi đi ô tô từ Thành Đô, khoảng 3 đến 4 tiếng sau khi khởi hành, trước khi tới Tùng Phan.

Hồ hiện dài khoảng 10 kilômét, nằm ở độ cao khoảng 2.250 mét, diện tích mặt nước khoảng 3,5 kilômét vuông, gồm hai đoạn nối liền được gọi là Đại Hải Tử và Tiểu Hải Tử, nước chuyển màu từ xanh ngọc sang xanh lam đậm tùy góc nắng chiếu vào.

Mặt nước xanh ngọc của Hồ Điệp Khê nhìn từ quốc lộ

Thành cổ Tùng Phan có tường thành xây từ thời nào, dài bao nhiêu?

Thành cổ Tùng Phan có nguồn gốc từ thời nhà Đường, được lập từ khoảng năm 618, từng là nơi vua Đường Thái Tông gả Công chúa Văn Thành cho vua Tây Tạng vào năm 641 trước khi đoàn công chúa tiếp tục hành trình vào Tây Tạng.

Tường thành hiện tại chủ yếu là công trình gia cố thời nhà Minh, khởi công năm 1379, dài khoảng 6,2 kilômét, cao khoảng 12,5 mét, bao quanh toàn bộ khu phố cổ.

Tường thành xây bằng gạch lớn, mỗi viên dài khoảng 50 xentimét, nặng khoảng 30 kilôgam, đủ chắc chắn để tồn tại qua nhiều thế kỷ dù đã trải qua nhiều đợt trùng tu.

Thành có nhiều cổng lớn nhỏ mở ra bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc, mỗi cổng từng phục vụ một tuyến giao thương hoặc phòng thủ riêng trong thời kỳ Tùng Phan còn là cứ điểm biên cương quan trọng của vùng Tây Nam Trung Quốc.

Đọc thêm: Top 15 địa điểm du lịch ở Thành Đô và Cửu Trại Câu đáng tham quan

Cổng thành cổ Tùng Phan xây bằng gạch lớn từ thời nhà Minh

Ai đang sinh sống trong Thành cổ Tùng Phan, có gì đặc trưng về văn hóa?

Thành cổ Tùng Phan hiện là nơi sinh sống của bốn cộng đồng chính: người Tạng, người Hán, người Hồi và người Khương, trong đó người Tạng chiếm tỷ lệ đông nhất.

Theo một khảo sát dân số được trích dẫn phổ biến, người Tạng chiếm khoảng 44%, người Hán khoảng 30%, người Hồi khoảng 15% và người Khương khoảng 10% còn lại trong tổng dân số khu vực.

Sự hiện diện lâu đời của người Hồi thể hiện rõ qua một số thánh đường Hồi giáo nhỏ vẫn còn hoạt động ngay trong khu phố cổ, điều khá hiếm gặp so với các điểm dừng chân khác trên tuyến đường vào Cửu Trại Câu.

Tùng Phan từng là trung tâm giao thương lớn nhất trên trà mã cổ đạo, tuyến đường đổi trà lấy ngựa nối Tứ Xuyên với Cam Túc, Thanh Hải và Tây Tạng suốt nhiều thế kỷ, thậm chí có hẳn một cơ quan chuyên trách việc buôn bán trà ngựa dưới thời nhà Tống đặt tại đây.

Cộng đồng người Tạng ở Tùng Phan sống trong khu phố cổ có tường thành bao quanh, khác với các làng Tạng trong khu thắng cảnh Cửu Trại Câu, nơi làng bản nằm xen giữa cảnh quan hồ núi thay vì trong một đô thành có tường bao kiên cố.

Đọc thêm: Các làng Tạng ở Cửu Trại Câu: Thụ Chính Trại có gì đáng xem?

Người dân địa phương trong trang phục truyền thống tại phố cổ Tùng Phan

Ngoài ngắm tường thành, ở Tùng Phan còn có thể trải nghiệm gì?

Cưỡi ngựa vào thung lũng Mục Nhi Cốc là trải nghiệm được nhiều khách chọn thêm khi dừng chân ở Tùng Phan, bên cạnh việc dạo bộ khu phố cổ và thử các món đặc sản địa phương.

Thung lũng Mục Nhi Cốc cách trung tâm Tùng Phan không xa, nổi bật với thác Trát Cát đổ trắng xóa giữa rừng và hồ Nhị Đạo Hải nước trong xanh, nhiều đơn vị lữ hành địa phương tổ chức các chuyến cưỡi ngựa nửa ngày hoặc trọn ngày vào khu vực này cho khách muốn trải nghiệm nhiều hơn ngoài việc tham quan tường thành.

Dạo bộ trên con phố cổ hình chữ thập giữa trung tâm thành, ngắm kiến trúc gỗ pha trộn giữa phong cách Tạng và Khương, ghé cây cầu cổ bắc qua dòng suối nhỏ chảy giữa phố cũng là hoạt động được nhiều khách yêu thích.

Về ẩm thực, các món từ thịt bò Tây Tạng, trà bơ và rượu mạch nha cao nguyên là đặc sản phổ biến nhất, tuy nhiên khẩu vị này khá đậm và nhiều dầu mỡ so với khẩu vị thanh của người miền Bắc, đoàn nên thử lượng nhỏ trước, đặc biệt với người lớn tuổi chưa quen.

Khách du lịch cưỡi ngựa tại thung lũng Mục Nhi Cốc gần Tùng Phan

Nên ghé Hồ Điệp Khê và Tùng Phan vào thời điểm nào, cần lưu ý gì về sức khỏe, an toàn?

Tuyến quốc lộ đi qua Hồ Điệp Khê và Tùng Phan có thể di chuyển quanh năm, nhưng cần lưu ý nguy cơ sạt lở tăng cao vào mùa mưa, khoảng từ tháng 5 đến tháng 9, từng khiến đoạn đường này phải đóng nhiều ngày để khắc phục.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi từng dẫn qua tuyến này, nên đi theo xe của đơn vị lữ hành quen thuộc và chủ động hỏi hướng dẫn viên về tình trạng đường ngay trong buổi sáng khởi hành, thay vì tự lái xe theo bản đồ có sẵn mà không nắm được thông tin cập nhật.

Tùng Phan nằm ở độ cao khoảng 2.850 mét, thấp hơn nhiều so với khu vực đỉnh Hoàng Long trên 3.500 mét, nên đây thực chất là điểm dừng giúp cơ thể làm quen dần với độ cao trước khi lên các khu vực cao hơn trong hành trình.

Dù vậy, khí hậu vùng núi cao này khá lạnh quanh năm kể cả mùa hè, nhiệt độ buổi sáng sớm và chiều tối có thể xuống khá thấp, đoàn nên mang theo áo khoác giữ ấm dù chỉ dừng chân vài tiếng.

Xe đoàn dừng nghỉ trên đoạn đường đèo gần Tùng Phan

Nên đi tour hay tự túc để ghé được cả Tùng Phan và Điệp Khê?

Nên đi tour trọn gói nếu muốn chắc chắn ghé được cả Hồ Điệp Khê và Tùng Phan, vì phần lớn xe tự túc hoặc tàu cao tốc chuyển tiếp không phải lúc nào cũng đi đúng tuyến quốc lộ cũ ngang qua Hồ Điệp Khê.

Nếu đi theo tàu cao tốc rồi chuyển xe trung chuyển, đoàn thường vẫn dừng chân ngắn tại Tùng Phan vì tuyến trung chuyển đi ngang khu vực này, nhưng thường không ghé Hồ Điệp Khê vì hồ nằm trên đoạn quốc lộ cũ chỉ xe chạy trọn chặng đường bộ mới đi qua.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội đi theo gia đình nhiều thế hệ mà chúng tôi từng tổ chức, có hướng dẫn viên tiếng Việt giải thích rõ lịch sử từng điểm dừng giúp cả đoàn, đặc biệt người lớn tuổi và trẻ nhỏ, cảm thấy chuyến đi bớt dài và nhàm chán hơn nhiều so với tự lái xe im lặng suốt 8 đến 10 tiếng.

Nếu cần tư vấn thêm, đoàn có thể tham khảo Tour Thành Đô - Cửu Trại Câu của China Trip để được sắp xếp lịch trình phù hợp.

Đọc thêm: Gợi ý lịch trình Thành Đô – Cửu Trại Câu 6 ngày 5 đêm từ Hà Nội

Hướng dẫn viên tiếng Việt giới thiệu lịch sử Tùng Phan cho đoàn khách Hà Nội

Không, Hồ Điệp Khê là điểm dừng chân miễn phí, mở cửa quanh năm không giới hạn giờ, vì đây là một điểm ngắm cảnh ven quốc lộ chứ không phải khu thắng cảnh có cổng soát vé.

Đoàn chỉ cần khoảng 20 đến 40 phút để dừng xe, chụp ảnh và nghe hướng dẫn viên giới thiệu lịch sử trận động đất năm 1933 trước khi tiếp tục hành trình.

Không, phần lớn công trình của thị trấn Điệp Khê cũ đã bị vùi lấp hoàn toàn, khách thường chỉ được hướng dẫn viên chỉ về một mảng núi lở màu xám trên sườn đồi như dấu tích còn sót lại.

Một số di tích có thật vẫn tồn tại trên mặt đất gần hồ, như đài điểm binh và các phù điêu khắc trên vách đá từ trước năm 1933, được xếp hạng di tích cấp tỉnh, nhưng đây là công trình trên cạn chứ không phải phần chìm dưới nước.

Không, trận động đất Điệp Khê năm 1933 xảy ra trên đứt gãy Tùng Bình Câu, trong khi động đất Tứ Xuyên năm 2008 xảy ra trên đứt gãy Long Môn Sơn, hai đứt gãy khác nhau dù cùng nằm trong vùng địa chất hoạt động mạnh ở rìa đông cao nguyên Thanh Tạng.

Khu vực này còn ghi nhận chuỗi động đất Tùng Phan, Bình Vũ năm 1976 với hai trận cùng đạt độ lớn khoảng 7,2 độ richter.

Được, vì khu phố cổ Tùng Phan chủ yếu là đường bằng phẳng, dễ đi hơn nhiều so với các tuyến đường ván gỗ lên núi cao trong khu thắng cảnh Cửu Trại Câu hay Hoàng Long.

Độ cao khoảng 2.850 mét ở mức trung bình, phần lớn người lớn tuổi sức khỏe ổn định vẫn đi bộ dạo phố cổ thoải mái nếu di chuyển chậm rãi.

Phần lớn đoàn đi tour chỉ dừng khoảng 1 đến 2 tiếng để dạo phố cổ và ăn nhẹ trước khi tiếp tục hành trình, không cần ở qua đêm.

Khách tự túc muốn cưỡi ngựa vào Mục Nhi Cốc hoặc đi trekking nhiều ngày thường chọn ở lại qua đêm tại các nhà nghỉ trong hoặc gần khu phố cổ để có trọn một ngày cho hoạt động này.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ China Trip (ChinaTrip.com.vn), chuyên tour Trung Quốc khởi hành từ Hà Nội, TravelVietnam Hà Nội (TravelVietnam.com.vn) quản lý và vận hành.