Vì sao hoa mẫu đơn gắn liền với Lạc Dương? Lễ hội mẫu đơn có gì?

Hoa mẫu đơn gắn liền với Lạc Dương qua hai lớp lý giải: một truyền thuyết dân gian về Võ Tắc Thiên được kể qua nhiều thế kỷ, và một lịch sử canh tác có thật bắt đầu từ năm 604 dưới thời Tùy Dạng Đế. Lễ hội hoa mẫu đơn Lạc Dương ngày nay tổ chức hằng năm từ giữa tháng 3 tới giữa tháng 5, quy tụ hơn 1.200 giống hoa trên khắp thành phố.

Vì sao hoa mẫu đơn gắn liền với Lạc Dương?

Hoa mẫu đơn gắn liền với Lạc Dương vì lịch sử canh tác quy mô lớn tại đây đã kéo dài hơn 1.400 năm, bắt đầu từ năm 604 khi Tùy Dạng Đế cho xây Tây Uyển tại Đông Đô Lạc Dương và ra chiếu chỉ yêu cầu các địa phương trên cả nước tiến cống hoa quý, trong đó có nhiều giống mẫu đơn nổi tiếng như Phi Lai Hồng, Túy Nhan Hồng. Sang thời Đường, triều đình bắt đầu coi trọng mẫu đơn trong các khu vườn hoàng gia như Hưng Khánh Cung, và sự yêu thích của Dương Quý Phi càng khiến loài hoa này gắn chặt hơn với hình ảnh vương triều. Tới thời Bắc Tống, nhà văn Âu Dương Tu trong thời gian làm quan tại Lạc Dương đã nhận thấy "phong tục Lạc Dương nói chung đều ưa chuộng hoa", từ đó viết nên cuốn "Lạc Dương Mẫu Đơn Ký" (洛阳牡丹记, Luòyáng Mǔdān Jì), tài liệu chuyên khảo đầu tiên của Trung Quốc về loài hoa này. Bên cạnh dòng lịch sử có ghi chép này, dân gian còn lưu truyền một câu chuyện khác đầy kịch tính về nữ hoàng đế Võ Tắc Thiên (武则天, Wǔ Zétiān), được trình bày chi tiết ở phần sau.

Vườn hoa mẫu đơn rực rỡ tại Lạc Dương vào mùa xuân

Truyền thuyết Võ Tắc Thiên đày hoa mẫu đơn có thật không?

Truyền thuyết kể rằng Võ Tắc Thiên một lần dạo vườn thượng uyển vào mùa đông, buồn vì không thấy hoa nở nên hạ lệnh toàn bộ hoa trong vườn phải nở ngay trong đêm. Mọi loài hoa đều tuân lệnh, riêng mẫu đơn kiên quyết không nở, khiến bà nổi giận trục xuất loài hoa này khỏi Trường An, đày tới Lạc Dương. Dù bị thiêu đốt theo một số dị bản, mẫu đơn vẫn sống sót và nở rực rỡ hơn vào mùa xuân năm sau, từ đó được tôn làm "hoa vương" và Lạc Dương được gọi là thành phố hoa mẫu đơn. Đây là câu chuyện được kể lại nhiều nhất khi nói về nguồn gốc mối liên hệ này, nhưng không có sử liệu chính thức nào xác nhận sự kiện từng xảy ra thật. Một số nhà nghiên cứu thậm chí chỉ ra chiều ngược lại, rằng chính Võ Tắc Thiên mới là người có công thúc đẩy việc trồng mẫu đơn tại Lạc Dương khi bà dời triều đình về Đông Đô. Vì vậy, câu chuyện này nên được xem như một giai thoại dân gian giàu hình ảnh hơn là một sự kiện lịch sử đã kiểm chứng.

Tranh minh họa truyền thuyết Võ Tắc Thiên và hoa mẫu đơn

Ai là người đầu tiên ghi chép đầy đủ về hoa mẫu đơn Lạc Dương?

Người đầu tiên ghi chép đầy đủ về hoa mẫu đơn Lạc Dương là nhà văn, nhà sử học Âu Dương Tu (欧阳修) thời Bắc Tống, tác giả cuốn "Lạc Dương Mẫu Đơn Ký" hoàn thành năm 1034. Đây được xem là chuyên khảo đầu tiên của Trung Quốc dành riêng cho hoa mẫu đơn, ghi lại lịch sử, kỹ thuật trồng trọt và các giống hoa quý tại Lạc Dương thời bấy giờ. Một phát hiện thú vị từ giới nghiên cứu hiện đại là chính trong tác phẩm này, cụm từ "hoa vương" dùng để chỉ mẫu đơn lần đầu xuất hiện thành văn bản, cho thấy danh xưng này thực chất phổ biến rộng rãi từ thời Bắc Tống chứ không phải từ thời Đường như nhiều người vẫn nghĩ. Nói cách khác, dấu ấn học thuật của Âu Dương Tu có vai trò còn lớn hơn cả truyền thuyết Võ Tắc Thiên trong việc củng cố vị thế của Lạc Dương như kinh đô hoa mẫu đơn.

Bạn có thể đọc thêm: Vì sao Lạc Dương được xem là trung tâm Phật giáo? để hiểu thêm những lớp di sản văn hóa khác cùng tồn tại song song với truyền thống hoa mẫu đơn tại đây.

Trang sách cổ minh họa tác phẩm Lạc Dương Mẫu Đơn Ký

Tên gọi "quốc sắc thiên hương" bắt nguồn từ đâu?

Tên gọi "quốc sắc thiên hương" bắt nguồn từ hai câu thơ của thi nhân đời Đường Lý Chính Phong: "Quốc sắc triêu hàm tửu, thiên hương dạ nhiễm y", được họa sĩ cung đình Trình Tu Kỷ giới thiệu tới vua Đường Văn Tông. Hai câu thơ này miêu tả vẻ đẹp và hương thơm của hoa mẫu đơn bằng hình ảnh ẩn dụ tinh tế, ví sắc hoa như gò má ửng hồng của người con gái sau khi uống rượu, còn hương hoa như thấm vào tà áo lúc đêm về. Sau khi được vua khen ngợi, cụm từ này nhanh chóng trở thành cách gọi phổ biến nhất dành cho mẫu đơn trong văn học cổ điển Trung Hoa, độc lập với truyền thuyết Võ Tắc Thiên và cũng ra đời sớm hơn danh xưng "hoa vương" của Âu Dương Tu. Đây là một trong những lý do khiến mẫu đơn thường được nhắc đến cùng lúc với hai danh xưng khác nhau trong các tài liệu du lịch.

Cận cảnh một bông hoa mẫu đơn nở rộ khoe sắc

Lễ hội hoa mẫu đơn Lạc Dương diễn ra khi nào, đã tổ chức bao nhiêu lần?

Lễ hội hoa mẫu đơn Lạc Dương diễn ra hằng năm từ giữa tháng 3 tới giữa tháng 5, cao điểm nở rộ thường rơi vào tháng 4. Thành phố chính thức chọn mẫu đơn làm biểu tượng vào năm 1982 và tổ chức lễ hội thường niên đầu tiên từ năm 1983, tính tới năm 2025 đã bước sang lần thứ 42. Cần phân biệt rõ hai mốc thời gian: mối liên hệ văn hóa giữa hoa mẫu đơn và Lạc Dương đã có từ hơn 1.400 năm trước, còn lễ hội với tư cách một sự kiện du lịch thường niên chỉ mới hình thành hơn 40 năm nay. Theo kinh nghiệm tư vấn nhiều đoàn khách Hà Nội của chúng tôi, thời điểm đẹp nhất để ghép lịch trình ngắm hoa thường rơi vào khoảng 2 tuần đầu tháng 4, khi phần lớn các giống mẫu đơn chính đã nở đồng loạt mà lượng khách chưa quá đông như cuối tuần cao điểm. Những gia đình đi cùng ông bà lớn tuổi cũng nên tránh khung giờ trưa nắng gắt tại các vườn hoa ngoài trời.

Không khí lễ hội hoa mẫu đơn Lạc Dương những ngày cao điểm

Lễ hội hoa mẫu đơn Lạc Dương có những hoạt động gì?

Lễ hội hoa mẫu đơn Lạc Dương có nhiều hoạt động ngoài việc ngắm hoa đơn thuần, gồm các buổi biểu diễn nghệ thuật truyền thống, triển lãm thư pháp và hội họa lấy cảm hứng từ mẫu đơn, cùng khu vực trải nghiệm ẩm thực đặc trưng. Món ăn được nhắc tới nhiều nhất trong dịp này là Lạc Dương Thủy Tịch, một bàn tiệc gồm 24 món canh truyền thống được phục vụ lần lượt, xuất phát từ cung đình cổ và nay trở thành đặc sản gắn liền với hình ảnh thành phố trong mùa lễ hội. Ngoài ra, du khách có thể mua các sản phẩm thủ công liên quan tới mẫu đơn như trà hoa, tinh dầu và đồ lưu niệm tại khu vực quanh các công viên chính. Nhiều đoàn khách của chúng tôi khi ghép lịch trình lễ hội thường dành riêng nửa ngày cuối cùng để mua quà, vì các sản phẩm từ mẫu đơn khá gọn nhẹ, phù hợp mang về làm quà tặng người thân ở Hà Nội.

Gian hàng trà hoa mẫu đơn và đồ lưu niệm trong lễ hội

Những địa điểm chính nào tổ chức lễ hội hoa mẫu đơn Lạc Dương?

Địa điểm chính tổ chức lễ hội hoa mẫu đơn Lạc Dương là Công viên Vương Thành, xây dựng từ năm 1955 và trở thành sân khấu trung tâm của lễ hội từ năm 1983 tới nay. Bên cạnh đó còn có Vườn Mẫu Đơn Thần Châu rộng khoảng 40 hecta với hơn 1.021 giống hoa, Vườn Thực Vật Di Chỉ Thành Tùy Đường và Công viên Quốc Hoa Trung Quốc, mỗi nơi mang một phong cách bố trí cảnh quan riêng. Nhiều điểm di sản khác của thành phố như Long Môn Thạch Quật, Ứng Thiên Môn và Cửu Châu Trì cũng thường tổ chức thêm các hoạt động phụ trợ trong mùa lễ hội để giữ chân du khách lâu hơn. Khách đi theo tour Tây An - Lạc Dương từ Hà Nội mùa này thường được sắp xếp ghé Công viên Vương Thành ngay trong buổi chiều đầu tiên tới Lạc Dương.

Bạn có thể đọc thêm: Ngắm hoa mẫu đơn Lạc Dương ở đâu? Nở vào mùa nào? để có hướng dẫn chi tiết theo từng vườn hoa.

Công viên Vương Thành, sân khấu trung tâm lễ hội hoa mẫu đơn

Hoa mẫu đơn có phải là quốc hoa chính thức của Trung Quốc không?

Hoa mẫu đơn chưa phải là quốc hoa chính thức của Trung Quốc, dù đây là ứng viên được nhắc tới nhiều nhất trong các cuộc thảo luận suốt nhiều thập kỷ qua. Trung Quốc hiện chưa ban hành luật hoặc quyết định chính thức công nhận bất kỳ loài hoa nào là quốc hoa, và giới học thuật vẫn còn tranh luận giữa mẫu đơn với hoa mai như hai ứng viên hàng đầu, mỗi bên đại diện cho một tinh thần văn hóa khác nhau. Trên thực tế, mẫu đơn vẫn được xem là biểu tượng không chính thức phổ biến nhất gắn với sự giàu sang, phú quý trong văn hóa dân gian Trung Hoa, và Lạc Dương tự nhận là "thành phố mẫu đơn" của cả nước dù không cần một danh hiệu quốc gia chính thức để khẳng định vị thế này. Hiện thành phố có hơn 20.000 hecta đất trồng mẫu đơn với khoảng 1.200 giống khác nhau, quy mô lớn nhất cả nước.

Toàn cảnh cánh đồng mẫu đơn bạt ngàn ở ngoại ô Lạc Dương

Câu hỏi thường gặp về hoa mẫu đơn và lễ hội ở Lạc Dương

Ngoài Lạc Dương, hoa mẫu đơn còn nổi tiếng ở đâu tại Trung Quốc?

Ngoài Lạc Dương, thành phố Hà Trạch thuộc tỉnh Sơn Đông cũng nổi tiếng không kém về mẫu đơn và thường được nhắc tới như một trung tâm canh tác lớn khác, với diện tích trồng thậm chí được một số nguồn đánh giá còn lớn hơn Lạc Dương. Tuy nhiên, về mặt lịch sử và văn hóa, Lạc Dương vẫn được công nhận rộng rãi hơn nhờ gắn với các ghi chép cổ như "Lạc Dương Mẫu Đơn Ký" của Âu Dương Tu.

Lạc Dương Thủy Tịch là món gì, có ăn trong lễ hội không?

Lạc Dương Thủy Tịch có nguồn gốc từ yến tiệc cung đình thời Võ Tắc Thiên, cách đây hơn một nghìn năm. Món chủ đạo trong bàn tiệc là Mẫu Đơn Yến Thái (牡丹燕菜, Mǔdān Yàncài), làm từ củ cải trắng thái sợi qua nhiều lần hấp và phơi để tạo kết cấu giống yến sào thật, sau đó trang trí thành hình hoa mẫu đơn trước khi chan nước dùng lên trên. Món ăn vốn chỉ gọi là "Lạc Dương Yến Thái" nhưng được đổi tên sau một câu thơ khen ngợi, và tới nay cả bàn tiệc Thủy Tịch đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Hoa mẫu đơn Lạc Dương có những màu sắc nào, giống nào quý hiếm nhất?

Hoa mẫu đơn Lạc Dương có đầy đủ các gam màu phổ biến như đỏ, hồng, trắng, tím, trong đó giống màu vàng và màu đen được xem là quý hiếm và khó nhân giống nhất do đặc tính sinh trưởng khắt khe hơn hẳn các giống thông thường. Với khoảng 1.200 giống hoa hiện có, du khách yêu thích chụp ảnh thường tìm tới các khu vườn chuyên trồng giống hiếm để có trải nghiệm khác biệt so với các vườn mẫu đơn đại trà.

Đi lễ hội hoa mẫu đơn Lạc Dương có cần mua vé trước không?

Nên mua vé trước, đặc biệt vào các ngày cuối tuần cao điểm tháng 4, vì lượng khách nội địa Trung Quốc đổ về rất lớn trong mùa lễ hội. Một số công viên áp dụng chính sách giá vé thay đổi theo từng giai đoạn trong mùa hoa, thường rẻ hơn vào đầu và cuối vụ so với giai đoạn hoa nở rộ nhất.

Hoa mẫu đơn tượng trưng cho điều gì trong văn hóa Trung Quốc?

Trong văn hóa Trung Quốc, hoa mẫu đơn tượng trưng cho sự giàu sang, phú quý và vinh hoa, thường xuất hiện trong tranh vẽ, đồ thêu và các món quà tặng dịp lễ Tết với ý nghĩa cầu chúc thịnh vượng. Hình ảnh mẫu đơn nở rộ cũng gắn với ý niệm về sự viên mãn, trọn vẹn trong nhiều tác phẩm văn học cổ điển Trung Hoa.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia Du Lịch Trung Quốc của China Trip, đơn vị chuyên tổ chức tour Trung Quốc từ Hà Nội với 15 năm kinh nghiệm làm du lịch tại Hà Nội. Thông tin được cập nhật tháng 8/2026. Nếu bạn cần tư vấn lịch trình hoặc giá tour mới nhất, liên hệ trực tiếp tại China Trip.