Bạch Sa cổ trấn và bích họa Bạch Sa Lệ Giang: nên xem gì và trải nghiệm gì?

Bạch Sa cổ trấn cách trung tâm Lệ Giang khoảng 8km, dưới chân núi tuyết Ngọc Long, nổi tiếng với hơn 50 bức bích họa cổ tại Cung Đại Bảo Tích và Điện Lưu Ly. Đây từng là kinh đô cũ của vương quốc Nạp Tây trước khi trung tâm chuyển về Đại Nghiễm, nên không gian vắng khách hơn phố cổ chính, hợp với ai muốn một buổi sáng chậm rãi giữa làng người Nạp Tây nguyên bản.

Bạch Sa cổ trấn cách trung tâm Lệ Giang bao xa và có gì khác Đại Nghiễm?

Bạch Sa cổ trấn nằm cách trung tâm Đại Nghiễm, tức khu phố cổ chính của Lệ Giang, khoảng 8km về phía bắc, ngay dưới chân núi tuyết Ngọc Long. Khách có thể đi taxi khứ hồi khoảng 40 CNY, bắt xe buýt số 6, hoặc đạp xe từ khu vực Thúc Hà chỉ mất thêm chừng 15 đến 20 phút vì hai cổ trấn này nằm khá gần nhau trên cùng một trục đường.

Bạn có thể đọc thêm: Thúc Hà cổ trấn Lệ Giang: cổ trấn yên bình của người Naxi, gợi ý cách trải nghiệm để biết cách ghép hai cổ trấn liền kề này trong cùng một buổi tham quan.

Khác với Đại Nghiễm, Bạch Sa không thu phí bảo trì cổ trấn tại cổng vào, đường làng cũng ít quán lưu niệm và quán bar hơn hẳn, thay vào đó là nhịp sống nông nghiệp và tiểu thủ công truyền thống của người Nạp Tây vẫn diễn ra ngay bên cạnh khách tham quan. Nhiều khách chọn ghé Bạch Sa vào buổi sáng, khi ánh nắng còn dịu và làng chưa đông, trước khi quay lại Đại Nghiễm ăn trưa.

Toàn cảnh Bạch Sa cổ trấn dưới chân núi tuyết Ngọc Long

Vì sao Bạch Sa từng là kinh đô cũ của vương quốc Nạp Tây?

Theo các tư liệu địa phương, Bạch Sa từng là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của người Nạp Tây trước thời nhà Minh, đồng thời là nơi khởi phát của dòng thổ ty họ Mộc, gia tộc từng cai quản vùng Lệ Giang qua nhiều thế kỷ. Theo dòng lịch sử, tổ tiên người Nạp Tây được cho là định cư sớm nhất tại khu vực Thúc Hà, sau đó trung tâm quyền lực chuyển về Bạch Sa dưới thời thổ ty họ Mộc, trước khi dời tiếp về Đại Nghiễm, tức khu phố cổ chính mà khách hay gọi là thành cổ Lệ Giang ngày nay.

Chính vì từng giữ vai trò kinh đô, Bạch Sa còn giữ được nhiều công trình tôn giáo quan trọng gắn liền với dòng họ Mộc, trong đó nổi bật nhất là hai quần thể chùa gắn với các bức bích họa nổi tiếng khắp Vân Nam. Đây cũng là lý do Bạch Sa, dù nhỏ và ít khách hơn Đại Nghiễm, vẫn được đưa vào cùng hồ sơ di sản với vai trò minh chứng cho một giai đoạn lịch sử riêng của người Nạp Tây.

Bạn có thể đọc thêm: Thành cổ Lệ Giang (UNESCO) có gì đáng khám phá? để hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa ba khu vực Đại Nghiễm, Thúc Hà và Bạch Sa trong cùng hồ sơ di sản thế giới.

Kiến trúc cổ mang dấu ấn thổ ty họ Mộc tại Bạch Sa

Bích họa Bạch Sa ở Cung Đại Bảo Tích có gì đặc biệt?

Điểm khiến Bạch Sa nổi tiếng khắp Vân Nam chính là bích họa Bạch Sa, hiện còn hơn 55 bức được bảo tồn tốt trong tổng số hơn 200 bức từng được vẽ liên tục suốt khoảng 300 năm, từ đầu nhà Minh đến đầu nhà Thanh. Phần lớn tập trung tại Cung Đại Bảo Tích, công trình được thổ ty Mộc Vượng cho xây khoảng năm 1582.

Điều hiếm gặp là trên cùng một bức tường, các bích họa này pha trộn hình ảnh của Phật giáo, Mật Tông Tây Tạng, Đạo giáo và cả tín ngưỡng Đông Ba bản địa của người Nạp Tây, do các nghệ nhân người Hán, Tạng, Bạch và Nạp Tây cùng tham gia vẽ qua nhiều thế hệ. Một trong những bức được nhắc đến nhiều nhất mô tả cảnh Đức Phật Thích Ca giảng kinh cho các đệ tử, bên cạnh đó là nhiều bức khắc họa đời sống thường nhật như người đi chợ, dệt vải, cưỡi ngựa, xen giữa các hình tượng tôn giáo trang nghiêm.

Vé vào xem khu bích họa hiện khoảng 20 CNY, mở cửa từ 8h00 đến 17h30. Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, đây là điểm dừng thường được đánh giá cao hơn hẳn mong đợi ban đầu, vì nhiều khách vốn chỉ định ghé qua nhanh lại nán lại xem kỹ từng bức tường gần cả tiếng đồng hồ.

Điện Lưu Ly và Sảnh Đại Định có gì để xem thêm?

Ngoài Cung Đại Bảo Tích, khách còn có thể ghé Điện Lưu Ly, công trình được thổ ty Mộc Sơ cho xây từ năm 1416, tức có trước Cung Đại Bảo Tích hơn 150 năm, hiện vẫn giữ một số bích họa mang phong cách Phật giáo Tây Tạng rõ nét hơn hẳn hai công trình còn lại. Cách đó khoảng 10m là Sảnh Đại Định, dựng khoảng năm 1572, nơi trưng bày 16 bức bích họa được vẽ muộn hơn vào đầu thời nhà Thanh, nét vẽ và cách phối màu có phần khác biệt so với các bức thời Minh ở hai công trình kia.

Vì ba công trình nằm sát nhau trong cùng một khuôn viên nhỏ, khách chỉ cần khoảng 45 phút đến 1 tiếng để xem hết cả ba mà không cần di chuyển nhiều. Nhiều đoàn khách thường dành thời gian còn lại đi dạo quanh sân trong, nơi vẫn còn vài cây cổ thụ được cho là trồng cùng thời điểm xây chùa, tạo bóng mát tự nhiên cho cả khu di tích.

Bác sĩ Hòa ở Bạch Sa có còn là điểm đến được nhắc tới?

Nhắc đến Bạch Sa, nhiều khách quốc tế từng biết đến qua câu chuyện về bác sĩ Hòa (Dr. Ho, tên đầy đủ Hòa Thạch Tú), thầy lang y học cổ truyền từng sống và bốc thuốc tại làng suốt nhiều thập kỷ, xuất hiện trong không ít sách hướng dẫn du lịch quốc tế từ thập niên 1990. Ông qua đời năm 2018, nên khách đến Bạch Sa hiện không còn gặp trực tiếp bác sĩ Hòa như trước.

Ngôi nhà kiêm phòng khám cũ của ông vẫn được gia đình gìn giữ, trưng bày một số dụng cụ bốc thuốc và các bài thuốc thảo dược gia truyền cho khách ghé thăm tìm hiểu thêm về y học cổ truyền vùng Tây Nam Trung Quốc. Đây vẫn là một chi tiết thú vị cho khách quan tâm đến văn hóa bản địa, dù không phải điểm bắt buộc trong lịch trình tham quan chính của Bạch Sa.

Người Nạp Tây ở Bạch Sa hôm nay còn giữ nghề gì?

Khác với hình dung về một điểm chỉ có di tích cổ, Bạch Sa hiện vẫn là làng đang sống với dân cư chủ yếu là người Nạp Tây, nhiều gia đình vẫn làm ruộng và chăn nuôi ngay cạnh khu phố có khách du lịch ghé qua mỗi ngày. Nghề thêu tranh truyền thống và nhuộm vải là hai nghề thủ công được nhắc đến nhiều nhất, một số xưởng nhỏ trong làng vẫn nhận khách vào xem trực tiếp công đoạn thêu, không thu phí nếu khách chỉ xem mà không mua.

Nhịp sống chậm rãi cùng thái độ thân thiện của người dân khiến không ít đoàn khách Hà Nội nhận xét đây là nơi hiếm hoi vẫn giữ được cảm giác làng quê Vân Nam nguyên bản, khác hẳn với các khu phố cổ đã thương mại hóa mạnh như Đại Nghiễm vào buổi tối.

Người Nạp Tây thêu tranh thủ công trong một xưởng nhỏ ở Bạch Sa

Nên ghép Bạch Sa với điểm nào khác và đi vào thời gian nào?

Vì chỉ cách nhau vài km, Bạch Sa thường được ghép chung lịch trình với khu vực chân núi Ngọc Long, đặc biệt là các đồng cỏ và thảm rừng ở phía tây bắc, nơi khách có thể ngắm trọn dãy núi tuyết mà không cần lên cao. Thời điểm đẹp nhất để tham quan Bạch Sa là từ tháng 4 đến tháng 10, khi trời quang và ít mưa, thuận tiện cho việc đi bộ giữa các công trình chùa nằm rải rác trong làng.

Bạn có thể đọc thêm: Cam Hải Tử và Vân Sam Bình dưới chân núi Ngọc Long có gì đáng xem và trải nghiệm? để biết cách sắp xếp hai điểm này trong cùng một buổi.

Với khách đi theo đoàn ghép tour trọn gói, thứ tự phổ biến thường là tham quan bích họa Bạch Sa vào buổi sáng sớm, sau đó di chuyển lên khu vực chân núi Ngọc Long vào giữa trưa khi nắng đã lên đủ để chụp ảnh núi tuyết rõ nét, tránh mây mù thường xuất hiện vào chiều muộn.

Đồng cỏ chân núi Ngọc Long nhìn từ hướng Bạch Sa

Từ Hà Nội đến Bạch Sa cổ trấn di chuyển bằng cách nào?

Từ Hà Nội, khách có hai hướng chính để tới Bạch Sa: bay từ Nội Bài quá cảnh Côn Minh rồi nối chuyến bay nội địa hoặc tàu cao tốc tới Lệ Giang, hoặc đi đường bộ qua cửa khẩu Lào Cai, Hà Khẩu tới Côn Minh trước khi tiếp tục lên Đại Lý và Lệ Giang. Từ trung tâm Đại Nghiễm, khách chỉ cần thêm khoảng 20 đến 30 phút di chuyển bằng taxi hoặc xe điện là tới được Bạch Sa.

Khách muốn ghép Bạch Sa cùng Đại Lý và Shangri-La trong một hành trình dài hơi có thể tham khảo Tour Đại Lý – Lệ Giang – Shangri-La khởi hành từ Hà Nội, các tour Trung Quốc từ Hà Nội dạng này thường xếp Bạch Sa vào một buổi sáng nhẹ nhàng giữa lịch trình để khách không bị dồn quá nhiều điểm trong một ngày.

Với khách thích trải nghiệm cung đường bộ qua cửa khẩu phía Bắc, Tour Côn Minh – Đại Lý Đường Bộ khởi hành hằng tuần từ Hà Nội cũng là lựa chọn đáng cân nhắc trước khi nối tiếp lên Lệ Giang và Bạch Sa.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, với khách đi đoàn qua cửa khẩu Lào Cai, Hà Khẩu, một số tuyến áp dụng hình thức giấy thông hành xuất nhập cảnh thay cho hộ chiếu thông thường, và đơn vị tổ chức như Du Lịch Trung Quốc thường hỗ trợ trọn phần giấy tờ này cho khách đi theo đoàn. Quy định có thể thay đổi theo từng thời điểm nên khách vẫn nên kiểm tra thông tin mới nhất tại Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Trung Quốc, hoặc trung tâm tiếp nhận hồ sơ visa, trước khi khởi hành.

Đường làng yên tĩnh dẫn vào khu bích họa Bạch Sa buổi sáng sớm

Những câu hỏi thường gặp về Bạch Sa cổ trấn

Từ Thúc Hà sang Bạch Sa đạp xe mất bao lâu?

Khoảng 3km đường làng phần lớn bằng phẳng, đạp xe chỉ mất chừng 15 đến 20 phút, nhiều khách ghép hai điểm này trong cùng một buổi sáng thay vì đi riêng hai ngày.

Bạch Sa có lễ hội nào đáng chú ý?

Vào ngày 12 tháng Giêng âm lịch hằng năm, các từ đường dòng họ trong làng mở cửa để cúng tổ tiên, đây là một trong số ít dịp khách có thể chứng kiến nghi lễ truyền thống của người Nạp Tây ngay tại làng thay vì chỉ xem qua trình diễn phục vụ du lịch.

Buổi tối ở Bạch Sa có còn dịch vụ gì không?

Phần lớn hàng quán đóng cửa sau khoảng 18 đến 19 giờ vì Bạch Sa không phải khu phố về đêm như Đại Nghiễm, khách nên tham quan trong ngày rồi quay lại trung tâm Lệ Giang để nghỉ ngơi và ăn tối.

Ở Bạch Sa có món ăn địa phương nào đáng thử?

Một số quán nhỏ ven đường phục vụ cơm gạo đỏ và lẩu rau rừng theo khẩu vị Nạp Tây, giá thường rẻ hơn đáng kể so với các quán trong khu Đại Nghiễm vì ít phục vụ khách đoàn lớn.

Có thể thuê người dẫn tham quan riêng ở Bạch Sa không?

Một số người dân trong làng, trong đó có hậu duệ các gia đình từng tham gia vẽ hoặc tu bổ bích họa, nhận dẫn khách tham quan không chính thức, khách có thể hỏi trực tiếp tại quầy vé Cung Đại Bảo Tích để được giới thiệu người phù hợp.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia Du Lịch Trung Quốc của China Trip, đơn vị Chuyên Tour Trung Quốc với hơn 15 năm kinh nghiệm làm du lịch tại Hà Nội. Thông tin được cập nhật tháng 8/2026. Nếu bạn cần tư vấn lịch trình hoặc giá tour mới nhất, liên hệ trực tiếp tại China Trip.