Hang đá Long Môn (Long Môn thạch quật) có gì? Vì sao là di sản UNESCO?

Hang đá Long Môn là quần thể hơn 2.300 hang động khắc dọc sông Y Thủy ở Lạc Dương, chứa khoảng 110.000 tượng Phật được tạc suốt hơn 400 năm. Nổi bật nhất là tượng Lô Xá Na Đại Phật cao 17,14m tại Phụng Tiên Tự, gắn với truyền thuyết Võ Tắc Thiên. UNESCO công nhận nơi đây là di sản thế giới năm 2000 nhờ giá trị sáng tạo nghệ thuật và ảnh hưởng văn hóa Phật giáo khắp châu Á.

Hang đá Long Môn được xây dựng từ khi nào, kéo dài bao lâu?

Hang đá Long Môn bắt đầu được đục tạc từ năm 493 dưới thời Hiếu Văn Đế nhà Bắc Ngụy, khi triều đình dời đô từ Đại Đồng về Lạc Dương. Công trình kéo dài liên tục hơn 400 năm, tới tận thời Bắc Tống năm 1127 mới dừng hẳn, trải qua nhiều triều đại chạm khắc bổ sung. Giai đoạn hưng thịnh nhất rơi vào thời Bắc Ngụy và đặc biệt là nhà Đường, khi phần lớn các pho tượng lớn và tinh xảo nhất được hoàn thành.

Bạn có thể đọc thêm: Vì sao Lạc Dương được xem là trung tâm Phật giáo? (Bạch Mã Tự, Long Môn) để hiểu vị trí của Long Môn trong bức tranh Phật giáo Lạc Dương.

[Ảnh: Toàn cảnh Hang đá Long Môn bên sông Y Thủy]

Hang đá Long Môn có bao nhiêu hang, bao nhiêu tượng Phật?

Hang đá Long Môn hiện có hơn 2.300 hang động và hốc đá, chứa khoảng 110.000 tượng Phật lớn nhỏ cùng hơn 2.800 tấm bia khắc chữ và hơn 60 tòa tháp đá. Quy mô này khiến Long Môn trở thành một trong những quần thể điêu khắc đá Phật giáo lớn nhất còn tồn tại ở Trung Quốc. Các hang trải dài trên cả hai vách núi Đông Sơn và Tây Sơn đối diện nhau qua sông Y Thủy, phần lớn tượng lớn và nổi tiếng tập trung ở phía Tây Sơn.

[Ảnh: Vách đá Tây Sơn với hàng nghìn hốc tượng Phật]

Tượng Phật Lô Xá Na tại Phụng Tiên Tự lớn thế nào, có phải tạc theo Võ Tắc Thiên không?

Tượng Lô Xá Na Đại Phật tại Phụng Tiên Tự cao 17,14m, là pho tượng lớn nhất và nổi tiếng nhất trong toàn bộ Hang đá Long Môn. Phụng Tiên Tự là hang lớn nhất khu di tích, rộng 36m và sâu 41m, quy tụ chín pho tượng lớn gồm Phật, đệ tử, Bồ Tát và hộ pháp đứng vây quanh. Tương truyền gương mặt hiền hòa nhưng uy nghiêm của tượng Lô Xá Na được tạc dựa theo dung mạo của Võ Tắc Thiên, vị nữ hoàng đế duy nhất trong lịch sử Trung Quốc, người từng góp tiền xây dựng công trình này.

[Ảnh: Tượng Lô Xá Na Đại Phật cao 17,14m tại Phụng Tiên Tự]

Ngoài Phụng Tiên Tự, hang nào khác ở Long Môn đáng xem nhất?

Cổ Dương Động là hang cổ nhất tại Long Môn, khắc từ những ngày đầu thế kỷ 6, nổi bật với pho tượng Thích Ca cao 7,82m và 19 trong số 20 tác phẩm thư pháp nổi tiếng gọi là Long Môn Nhị Thập Phẩm. Tân Dương Tam Động, gồm ba hang bắc, giữa và nam, do triều đình Bắc Ngụy xây dựng, riêng hang giữa mất 23 năm hoàn thành từ năm 500 đến 523 với 11 pho tượng lớn. Vạn Phật Động, khắc năm 680, gây ấn tượng với khoảng 15.000 tượng Phật nhỏ xếp kín tường cùng phù điêu nhạc công, vũ công. Dược Phương Động lại độc đáo theo cách khác khi lưu giữ khoảng 140 đơn thuốc cổ được khắc thẳng lên đá.

Bạn có thể đọc thêm: Bạch Mã Tự (Lạc Dương) có gì? Vì sao là ngôi chùa Phật giáo đầu tiên của Trung Quốc? để biết thêm một điểm Phật giáo quan trọng khác của Lạc Dương.

[Ảnh: Vạn Phật Động với hàng nghìn tượng Phật nhỏ]

Vì sao Hang đá Long Môn được UNESCO công nhận di sản thế giới?

UNESCO chính thức đưa Hang đá Long Môn vào danh sách di sản thế giới năm 2000 dựa trên ba tiêu chí văn hóa. Tiêu chí thứ nhất ghi nhận đây là biểu hiện xuất sắc của sức sáng tạo nghệ thuật con người qua các pho tượng đá. Tiêu chí thứ hai công nhận vai trò của Long Môn trong việc hoàn thiện một loại hình nghệ thuật, từ đó ảnh hưởng sâu rộng tới sự phát triển văn hóa Phật giáo khắp châu Á. Tiêu chí thứ ba khẳng định nơi đây là hiện thân cho đỉnh cao văn minh, kỹ thuật điêu khắc đá của Trung Quốc thời nhà Đường.

[Ảnh: Bia đá khắc chữ tại khu Cổ Dương Động]

Vé vào Hang đá Long Môn bao nhiêu, có xem được ban đêm không?

Vé vào Hang đá Long Môn hiện khoảng 90 nhân dân tệ một người, đã bao gồm cả khu Đông Sơn, Tây Sơn, chùa Hương Sơn và Bạch Viên. Trẻ em cao dưới 1,4m được miễn vé khi đi cùng người lớn. Từ đầu tháng 4 tới cuối tháng 10, khu di tích còn mở thêm suất tham quan ban đêm với hệ thống chiếu sáng lên các vách tượng, giờ bán vé đêm khoảng 17h30 tới 19h30, khách vào cửa từ 18h và khu tham quan đóng lúc 21h. Buổi tối là thời điểm nhiều du khách đánh giá là ấn tượng hơn cả ban ngày nhờ hiệu ứng ánh sáng lên các pho tượng.

[Ảnh: Hang đá Long Môn về đêm với ánh đèn chiếu sáng]

Hang đá Long Môn mở cửa giờ nào, nên đi mùa nào?

Hang đá Long Môn mở cửa khoảng 8h sáng, giờ đóng cửa thay đổi theo mùa, thường khoảng 18h vào mùa hè và sớm hơn, khoảng 17h, vào mùa đông. Mùa thu, từ tháng 9 tới tháng 11, được nhiều đoàn khách Hà Nội yêu thích nhất vì thời tiết mát, ít mưa, thuận lợi để đi bộ tham quan cả hai khu Đông Sơn và Tây Sơn trong một ngày. Nên tránh giờ trưa cao điểm cuối tuần và các kỳ nghỉ lễ dài của Trung Quốc như Quốc khánh đầu tháng 10, vì đây là một trong những điểm đến đông khách nhất tỉnh Hà Nam.

[Ảnh: Du khách tham quan Long Môn vào mùa thu]

Từ trung tâm Lạc Dương tới Hang đá Long Môn đi thế nào?

Hang đá Long Môn cách trung tâm thành phố Lạc Dương khoảng 15km về phía nam, đi ô tô mất khoảng 30 phút. Nếu xuất phát từ ga Long Môn, khoảng cách chỉ còn khoảng 5km, tương đương 15 phút di chuyển. Khách có thể bắt các tuyến xe buýt số 71, 118, 99, 60 hoặc 81 từ trung tâm thành phố, hoặc đi taxi với giá tham khảo khoảng 30 đến 40 nhân dân tệ từ nội thành, rẻ hơn nếu xuất phát từ ga Long Môn.

Bạn có thể đọc thêm: Đi Tây An – Lạc Dương có gì chơi? Những điểm tham quan không thể bỏ lỡ để xem Long Môn nằm ở đâu trong hành trình kết hợp hai thành phố.

[Ảnh: Bến xe buýt và lối vào khu di tích Long Môn]

Đoàn khách Hà Nội nên lưu ý gì khi tham quan Hang đá Long Môn?

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, phần lớn khách chỉ thấy Long Môn thực sự ấn tượng khi hiểu được câu chuyện đằng sau từng pho tượng, ví dụ vì sao rất nhiều tượng bị mất đầu hoặc vì sao Lô Xá Na lại có gương mặt như vậy, thay vì chỉ đi ngang qua chụp ảnh. Với các đoàn gia đình nhiều thế hệ, một hướng dẫn viên tiếng Việt đi cùng trong chương trình Du lịch Trung Quốc từ Hà Nội sẽ giúp người lớn tuổi hiểu và cảm nhận được giá trị của di sản này rõ hơn nhiều.

Long Môn thường được xếp chung lịch trình với Tây An trong Tour Tây An Lac Dương từ Hà Nội, phù hợp với khách muốn khám phá cả hai kinh đô cổ trong một chuyến đi.

Nếu muốn mở rộng hành trình sang nhiều tỉnh thành khác của Trung Quốc thay vì chỉ Tây An và Lạc Dương, có thể tham khảo thêm các lựa chọn tại Tour Trung Quốc từ Hà Nội để so sánh lịch trình phù hợp nhất với đoàn.

[Ảnh: Đoàn khách Hà Nội tham quan Hang đá Long Môn cùng hướng dẫn viên]

Câu hỏi thường gặp về Hang đá Long Môn

Hang đá Long Môn được xếp cùng nhóm với hang đá nào khác của Trung Quốc?

Long Môn thường được nhắc cùng Hang đá Vân Cương ở Đại Đồng, tỉnh Sơn Tây và Hang Mạc Cao ở Đôn Hoàng, tỉnh Cam Túc, tạo thành ba quần thể hang đá Phật giáo nổi tiếng và quan trọng nhất Trung Quốc, đều đã được UNESCO công nhận di sản thế giới. Vân Cương có trước Long Môn khoảng nửa thế kỷ và được xem là nguồn cảm hứng ban đầu cho phong cách điêu khắc tại Long Môn.

Vì sao nhiều tượng Phật ở Long Môn bị mất đầu, hư hại?

Phần lớn thiệt hại xảy ra do nạn cướp phá quy mô lớn đầu thế kỷ 20, khi đầu và tay của nhiều pho tượng bị cắt rời để bán cho các nhà buôn cổ vật tại Bắc Kinh và Tây An, sau đó lưu lạc sang bảo tàng và bộ sưu tập tư nhân nước ngoài. Công tác trùng tu quy mô lớn chỉ thực sự bắt đầu sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, trong đó đợt trùng tu quan trọng nhất tại Phụng Tiên Tự diễn ra năm 1971.

Vé vào Long Môn có bao gồm mộ nhà thơ Bạch Cư Dị không?

Có, vé 90 nhân dân tệ bao gồm cả Bạch Viên, khu mộ của nhà thơ Bạch Cư Dị nằm trên đỉnh Tì Bà thuộc Đông Sơn. Ông từng sống 18 năm ở Lạc Dương, tự tay góp sức xây chùa Hương Sơn gần đó và để lại di nguyện được an táng tại chính ngọn núi này sau khi qua đời.

Người lớn tuổi đi Long Môn có vất vả không?

Khu tham quan có nhiều đoạn đường ven sông khá bằng phẳng nhưng một số hang, đặc biệt là Phụng Tiên Tự, nằm trên cao và cần leo bậc thang. Đoàn có người lớn tuổi nên dành nhiều thời gian hơn mức trung bình, đi giày thể thao và nghỉ chân dọc đường thay vì cố gắng xem hết toàn bộ khu Đông Sơn và Tây Sơn trong một buổi.

Có nên kết hợp Long Môn với Bạch Mã Tự trong cùng một ngày không?

Được, hai điểm cách nhau khoảng 26km và nhiều đoàn khách vẫn ghép chung một ngày, thường tham quan Long Môn vào buổi sáng khoảng 4 tiếng rồi di chuyển sang Bạch Mã Tự vào buổi chiều. Lịch trình này khá dày nên phù hợp hơn với đoàn đi ô tô riêng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào xe buýt công cộng.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia Du Lịch Trung Quốc của China Trip, đơn vị chuyên tổ chức tour Trung Quốc từ Hà Nội với 15 năm kinh nghiệm làm du lịch. Thông tin cập nhật tháng 8/2026. Cần tư vấn lịch trình hoặc giá tour Tây An Lạc Dương mới nhất, liên hệ trực tiếp tại China Trip.