Quan Lâm Lạc Dương thờ ai? Có gì cho người mê Tam Quốc?

Quan Lâm Lạc Dương thờ ai, vì sao được gọi bằng chữ "Lâm"?

Quan Lâm thờ Quan Vũ (Quan Công), viên tướng nhà Thục Hán nổi tiếng qua Tam Quốc Diễn Nghĩa, được tôn xưng ngang hàng bậc thánh hiền nên nơi an táng mang chữ "Lâm" thay vì "Miếu" hay "Từ" như hàng nghìn nơi thờ Quan Công khác.

Chữ "Lâm" (林) trong văn hóa Trung Hoa vốn dành riêng cho mộ phần bậc thánh nhân, khác hẳn chữ "Lăng" (陵) dùng cho vua chúa.

Hai nơi mang chữ "Lâm" nổi tiếng nhất Trung Quốc là Khổng Lâm tại Khúc Phụ, Sơn Đông, nơi táng Khổng Tử, và Quan Lâm tại Lạc Dương, nơi táng đầu Quan Vũ, cho thấy một võ tướng hiếm hoi được xếp ngang nhà tư tưởng lớn nhất lịch sử Trung Hoa.

Cổng tam quan Quan Lâm với biển đề ba chữ Hán

Vì sao phần đầu Quan Vũ được chôn tại Lạc Dương, cách xa chiến trường Kinh Châu?

Phần đầu Quan Vũ được chôn tại Lạc Dương vì Tôn Quyền, sau khi xử trảm ông năm 219 gần Kinh Châu, cho người mang đầu đến dâng Tào Tháo như một nước cờ chính trị nhằm đẩy tội giết danh tướng của Lưu Bị sang phía Tào Ngụy.

Tào Tháo nhìn thấu ý đồ, cho khắc thân gỗ trầm hương ghép cùng phần đầu, an táng theo nghi lễ hầu tước ngay ngoài cổng nam thành.

Truyền thuyết "đầu nằm Lạc Dương, thân nằm Đương Dương, hồn quy cố hương" mô tả hai nơi an táng, không phải ba như nhiều người nhầm lẫn: đầu tại Quan Lâm, thân tại Đương Dương, Hồ Bắc, còn "hồn quy cố hương" chỉ mang tính biểu tượng hướng về quê Vận Thành.

Theo một số tư liệu, khu mộ tại Quan Lâm suốt hơn 1.800 năm chưa từng bị xâm phạm.

Đọc thêm: Tây An – Lạc Dương có gì chơi? Những điểm tham quan nên ghé

Khu mộ phần phía sau Tẩm Điện tại Quan Lâm

Quan Lâm rộng bao nhiêu, hình thành và mở rộng qua những mốc thời gian nào?

Quan Lâm hiện có diện tích hơn 100 mẫu Trung Quốc, tương đương khoảng 6,7 hecta, bắt nguồn từ một ngôi mộ nhỏ cuối thời Đông Hán rồi mở rộng dần qua nhiều triều đại.

Miếu thờ chính thức đầu tiên được dựng năm 1467 dưới triều Minh, đến năm Gia Tĩnh thứ 15, khoảng 1536, triều đình mới đổi tên thành "Quan Lâm".

Đợt mở rộng lớn nhất diễn ra hai năm 1595 đến 1596 thời Vạn Lịch.

Sang thời Thanh, sau khi vua Khang Hy gia phong, Quan Lâm tiếp tục mở rộng, tượng Quan Vũ tại Chính Điện được tạc lại theo dáng đế vương.

Từ Nghi Môn đến Chính Điện, kiến trúc Quan Lâm sắp xếp ra sao?

Kiến trúc Quan Lâm bố trí theo một trục thẳng: cổng bài phường, cổng đỏ, Nghi Môn với đôi sư tử đá, kỳ lân đá chầu hai bên, rồi tới Bái Điện nơi khách và người dân dâng hương.

Chính Điện thờ tượng Quan Vũ mạ vàng tư thế ngồi, mặc long bào theo cách tạc thời Thanh, hai bên có bốn pho tượng quen thuộc với người mê Tam Quốc: Quan Bình con nuôi, Chu Thương cầm đao hộ vệ, Vương Phủ và Liêu Hóa.

Nhị Điện phía sau nhỏ hơn nhưng chạm khắc tinh xảo hơn, thờ thêm một bộ tượng Quan Bình, Chu Thương khác cầm thanh Thanh Long Yển Nguyệt Đao dựng thẳng.

Đi tiếp là Tẩm Điện và Xuân Thu Các, tòa gác mang tên bộ sử Quan Vũ say mê đọc mỗi đêm, cùng hai cây bách cổ thụ trước Tam Điện.

Tượng Quan Vũ mạ vàng bên trong Chính Điện

Người mê Tam Quốc nên xem gì ở Quan Lâm? 12 bức chạm gỗ thời Minh kể chuyện gì?

Người mê Tam Quốc nên dành thời gian ngắm 12 bức chạm gỗ thời Minh ở cửa Chính Điện, tái hiện những đại cảnh nổi tiếng nhất trong cuộc đời Quan Vũ.

Nổi bật nhất là cảnh Đào Viên Kết Nghĩa, khắc họa khoảnh khắc Lưu Bị, Quan Vũ và Trương Phi kết nghĩa huynh đệ trong vườn đào, mở đầu hành trình gắn bó xuyên suốt tiểu thuyết.

Từng đường chạm vẫn giữ nét sắc sảo dù đã qua khoảng 500 năm.

Bên cạnh đó, bộ chạm gỗ còn tái hiện cảnh Tam Anh Chiến Lữ Bố tại cửa ải Hổ Lao, trận đánh được yêu thích bậc nhất vì có cả ba anh em Lưu, Quan, Trương hợp sức đấu mãnh tướng Lữ Bố.

Người xem quen thuộc tiểu thuyết hoặc phim truyền hình dễ nhận ra ngay tư thế cầm Thanh Long Yển Nguyệt Đao đặc trưng của Quan Vũ.

Nhiều đoàn khách trẻ dành riêng 15 đến 20 phút chỉ để ngắm khu chạm gỗ này trước khi vào Chính Điện.

Cận cảnh một trong 12 bức chạm gỗ thời Minh tại cửa Chính Điện

Vì sao Quan Vũ được tôn làm Võ Thánh, thờ chung trong cả Nho, Phật, Đạo?

Quan Vũ được tôn làm Võ Thánh vì lòng trung nghĩa tuyệt đối với Lưu Bị được cả Nho, Phật, Đạo giáo cùng công nhận, điều hiếm thấy ở nhân vật lịch sử nào khác.

Nho giáo xem ông là võ tướng song hành cùng Khổng Tử, tức Văn Thánh; Phật giáo xem ông như hộ pháp sau truyền thuyết hiển linh giúp nhà sư ở núi Ngọc Tuyền; còn Đạo giáo phong ông làm Quan Thánh Đế Quân, thần trấn giữ chính khí.

Giới kinh doanh khắp Đông Á còn thờ Quan Vũ như Thần Tài vì hình ảnh giữ chữ tín tuyệt đối, kể cả với kẻ địch, được thương nhân Sơn Tây, quê hương ông, chọn làm biểu tượng buôn bán ngay thẳng.

Tượng Quan Vũ cầm đao hoặc đọc Xuân Thu từ đó phổ biến trong cửa hàng, nhà hàng khắp Trung Quốc, Hong Kong, Đài Loan và cộng đồng người Hoa Đông Nam Á.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, nhiều khách bất ngờ khi nhận ra tượng Quan Công quen thuộc trong nhà hàng Trung Hoa tại Việt Nam cũng bắt nguồn từ nhân vật thờ tại Quan Lâm.

Hơn 2.000 tấm bia đá cổ tại Quan Lâm có gì đáng xem?

Quan Lâm hiện lưu giữ hơn 2.000 tấm bia đá cổ trong khu hành lang bia, ghi lại các đợt trùng tu, sắc phong của triều đình qua từng thời kỳ cùng nhiều bài thơ, văn tế của quan lại, văn nhân từng ghé viếng.

Một số bia mang bút tích được cho là của nhân vật hoàng tộc nhà Thanh, trong đó có Từ Hi Thái hậu và vua Quang Tự, đáng để người yêu thư pháp hoặc lịch sử Trung Hoa dừng lại quan sát kỹ thay vì đi lướt qua như phần lớn khách.

Vé tham quan Quan Lâm bao nhiêu tiền, giờ mở cửa thế nào?

Vé tham quan Quan Lâm hiện dao động khoảng 35 đến 40 nhân dân tệ mỗi người tùy kênh đặt, nên khách có thể kiểm tra giá tại thời điểm mua.

Trẻ em cao dưới 1,4m được miễn vé, người từ 70 tuổi trở lên miễn vé hoàn toàn, người 60 đến 69 tuổi được giảm nửa giá khi xuất trình giấy tờ tùy thân.

Quan Lâm mở cửa quanh năm từ 8h30 đến 17h30, mùa hè có thể kéo dài đến 18h.

Vì vẫn là nơi thờ tự đang hoạt động, ngày mùng 1 và rằm âm lịch khu Chính Điện thường đông người dân dâng hương hơn ngày thường.

Đọc thêm: Thời tiết Tây An – Lạc Dương thế nào? Đi nên mặc gì cho từng mùa?

Bảng giá vé và giờ mở cửa Quan Lâm

Từ trung tâm Lạc Dương đến Quan Lâm bao xa, có kết hợp được với Long Môn trong một ngày không?

Từ trung tâm Lạc Dương đến Quan Lâm khoảng 7km về phía nam, chưa tới 20 phút ô tô.

Từ Quan Lâm đến Long Môn chỉ khoảng 5km đường chim bay, tương đương 9,5km đường bộ và 16 phút ô tô, nên phần lớn đoàn khách tham quan Long Môn buổi sáng rồi ghé Quan Lâm trên đường về buổi chiều, tiết kiệm thời gian so với tách hai buổi riêng.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, nhiều gia đình có người lớn tuổi mê Tam Quốc thích Quan Lâm hơn cả Long Môn dù quy mô nhỏ hơn, vì có thể vừa đi vừa kể tích truyện cho con cháu nghe.

Một hướng dẫn viên tiếng Việt am hiểu Tam Quốc trong chương trình Du lịch Trung Quốc từ Hà Nội giúp chuyến đi thú vị hơn so với tự đọc chú thích tiếng Trung, tiếng Anh.

Quan Lâm thường được xếp chung vào Tour Tây An - Lạc Dương từ Hà Nội cùng Long Môn và các di tích khác trong thành phố.

Đọc thêm: Phố Hồi Tây An có gì chơi, có gì ăn?

Muốn mở rộng hành trình sang nhiều tỉnh thành khác ngoài Tây An, Lạc Dương, có thể tham khảo thêm lựa chọn tại Tour Trung Quốc từ Hà Nội để so sánh lịch trình phù hợp.

Đoàn khách Hà Nội chụp ảnh trước Chính Điện Quan Lâm

Câu hỏi thường gặp về Quan Lâm Lạc Dương

Quan Lâm có phải là nơi duy nhất thờ Quan Vũ tại Trung Quốc không?

Không, có hàng nghìn nơi thờ Quan Vũ khắp Trung Quốc dưới nhiều tên gọi như Quan Đế Miếu hay Võ Miếu, nhưng Quan Lâm là một trong ba thánh tích quan trọng nhất gắn với thân xác ông: Vận Thành, Sơn Tây là quê hương, Đương Dương, Hồ Bắc là nơi táng thân, còn Quan Lâm là nơi táng đầu.

Nhiều tín đồ xem viếng đủ cả ba nơi là một hành trình hành hương trọn vẹn.

Nên dành bao nhiêu thời gian để tham quan Quan Lâm là đủ?

Khoảng 45 phút đến 1 tiếng là đủ để tham quan trọn khu Chính Điện, Nhị Điện và hành lang bia đá, ngắn hơn nhiều so với thời gian cần cho Long Môn hay Bạch Mã Tự.

Đoàn muốn đọc kỹ chú thích 12 bức chạm gỗ hoặc chụp ảnh vườn bách cổ thụ có thể kéo dài thêm 15 đến 20 phút, vẫn đủ nhẹ nhàng để ghép vào một ngày đã có lịch trình chính ở Long Môn.

Vào Quan Lâm có cần lưu ý trang phục hay quy tắc gì không?

Khách nên mặc trang phục kín đáo, lịch sự khi vào khu Chính Điện và Tẩm Điện, vì đây vẫn là nơi người dân dâng hương thực sự chứ không chỉ phục vụ du lịch.

Nên giữ trật tự, tránh chạm vào tượng thờ, và xin phép trước khi chụp cận cảnh các bức chạm gỗ quý.

Một số khu hành lang bia đá còn cấm chụp ảnh bằng đèn flash để bảo vệ mặt đá cổ.

Thời điểm nào trong năm nên đến Quan Lâm để tránh đông đúc?

Tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 11 là thời điểm thời tiết dễ chịu nhất, tránh nóng gay gắt mùa hè và giá lạnh mùa đông ở Lạc Dương.

Nên tránh các kỳ nghỉ lễ lớn của Trung Quốc như Quốc khánh đầu tháng 10 hoặc Tết Nguyên đán, khi khách nội địa đổ về các điểm di tích Lạc Dương tăng vọt.

Đi mùa cao điểm nên tới Quan Lâm ngay từ giờ mở cửa 8h30 để tránh chen chân.

Quy mô Quan Lâm có hoành tráng như nhiều người tưởng tượng không?

Không hẳn, nhiều khách lần đầu tới bất ngờ vì Quan Lâm khiêm tốn hơn tưởng tượng dựa trên danh tiếng của Quan Vũ, nhất là khi so với không gian rộng lớn của Long Môn hay Bảo tàng Lịch sử Thiểm Tây.

Giá trị của Quan Lâm nằm ở chiều sâu văn hóa, tín ngưỡng và câu chuyện lịch sử gắn với từng chi tiết kiến trúc, không phải quy mô đồ sộ, vì vậy khách nên tham quan chậm rãi, tìm hiểu kỹ từng điển tích thay vì kỳ vọng một quần thể hoành tráng.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ China Trip (ChinaTrip.com.vn), chuyên tour Trung Quốc khởi hành từ Hà Nội, TravelVietnam Hà Nội (TravelVietnam.com.vn) quản lý và vận hành.