Sốc độ cao ở Shangri-La, núi Ngọc Long: Cách phòng tránh và xử lý

Du khách đứng trên đỉnh cáp treo Ngọc Long Tuyết Sơn phủ tuyết trắng

Sốc độ cao là gì và triệu chứng thường gặp khi lên Shangri-La, Ngọc Long ra sao?

Sốc độ cao, còn gọi là say độ cao, là tình trạng cơ thể chưa kịp thích nghi với lượng oxy loãng hơn khi lên những vùng cao trên 2.500 mét như Shangri-La hoặc núi Ngọc Long.

Đây là phản ứng sinh lý bình thường, không phải bệnh lý nguy hiểm ở phần lớn trường hợp, và thường chỉ kéo dài 1 đến 2 ngày đầu rồi tự hết khi cơ thể quen dần.

Xem thêm: Sốc độ cao ở Tây Tạng, Vân Nam, Tứ Xuyên: Phòng và xử lý thế nào?

Triệu chứng nhẹ thường gặp trong ngày đầu

Phần lớn khách gặp các dấu hiệu nhẹ gồm đau đầu, đây là triệu chứng phổ biến nhất, kèm theo mệt mỏi, chóng mặt nhẹ, khó ngủ hoặc chán ăn.

Những dấu hiệu này thường xuất hiện trong vài giờ đầu sau khi lên tới Shangri-La hoặc ga cáp treo Ngọc Long, và giảm dần nếu khách nghỉ ngơi, uống đủ nước thay vì cố di chuyển tiếp.

Dấu hiệu nặng cần dừng lên cao ngay

Khách cần dừng lên cao và tìm hỗ trợ ngay nếu xuất hiện khó thở kể cả lúc đang nghỉ, ho có đờm hoặc lẫn máu, lú lẫn, mất thăng bằng rõ rệt, hoặc môi và móng tay chuyển màu tím tái.

Đây là dấu hiệu cảnh báo phù phổi hoặc phù não do độ cao, tuy hiếm gặp ở tuyến Shangri-La và Ngọc Long vì độ cao chưa quá khắc nghiệt so với các đỉnh núi cao hơn, nhưng khách và hướng dẫn viên vẫn cần biết để xử lý kịp thời.

Vì sao núi Ngọc Long 4.500 mét dễ gây sốc độ cao hơn Shangri-La 3.300 mét?

Nguyên nhân chính là ga cáp treo cao nhất trên núi Ngọc Long Tuyết Sơn nằm ở độ cao khoảng 4.500 mét, cao hơn phố cổ Shangri-La hơn 1.000 mét, trong khi khách thường di chuyển bằng cáp treo lên thẳng độ cao này chỉ trong khoảng 20 phút, không có thời gian để cơ thể thích nghi từ từ như khi di chuyển bằng ô tô.

Ở độ cao này, lượng oxy trong không khí chỉ còn khoảng 60 phần trăm so với mực nước biển, khiến ngay cả người khỏe mạnh cũng có thể thấy hụt hơi khi đi bộ nhanh hoặc leo bậc thang trên đỉnh.

Đọc thêm: Shangri-La có gì đẹp? Trải nghiệm và lưu ý khi lên cao nguyên

Đoàn khách Hà Nội nhiều thế hệ chụp ảnh tại thảo nguyên Vân Sam Bình

Ai nên cân nhắc kỹ trước khi lên đỉnh cáp treo Ngọc Long 4.500 mét?

Người có tiền sử bệnh tim mạch, huyết áp cao chưa kiểm soát tốt, hoặc bệnh hô hấp mạn tính nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi quyết định lên độ cao trên 4.000 mét, vì đây là nhóm dễ gặp biến chứng nặng hơn nếu cơ thể phản ứng mạnh với độ cao.

Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người trên 65 tuổi cũng nên thận trọng, không bắt buộc phải bỏ qua điểm này nhưng nên có phương án dừng lại ở độ cao thấp hơn nếu thấy không khỏe.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, những gia đình có ông bà lớn tuổi thường chọn phương án để người cao tuổi dừng lại ở Vân Sam Bình khoảng 3.200 mét, trong khi các thành viên trẻ hơn tiếp tục lên Băng Xuyên Công Viên ở độ cao 4.500 mét, vẫn đảm bảo cả đoàn có ảnh và trải nghiệm chung mà không ép ai vượt quá sức.

Việc không tính trước nhóm nguy cơ trong đoàn cũng là một trong những sai lầm phổ biến khi đi tuyến này.

Đọc thêm: Du lịch Đại Lý, Lệ Giang, Shangri-La: Sai lầm hay gặp và cách tránh

Cần chuẩn bị gì trong tuần trước chuyến đi để giảm nguy cơ sốc độ cao?

Khách nên ngủ đủ giấc, tránh thức khuya, hạn chế rượu bia trong tuần trước ngày khởi hành để cơ thể ở trạng thái tốt nhất khi lên cao.

Người có bệnh nền nên đi khám tổng quát, đặc biệt kiểm tra huyết áp và tim mạch, đồng thời báo trước tình trạng sức khỏe cho đơn vị tổ chức tour để hướng dẫn viên chủ động theo dõi trong suốt hành trình.

Với khách đi đường bộ qua cửa khẩu phía Bắc từ Hà Nội, cơ thể thường có thêm thời gian thích nghi dần khi xe di chuyển qua Đại Lý khoảng 1.900 mét rồi mới tới Lệ Giang khoảng 2.400 mét trước khi lên Shangri-La, thay vì tiếp xúc đột ngột với độ cao lớn ngay ngày đầu như một số lịch trình bay thẳng rồi di chuyển gấp.

Nên mang theo thuốc và vật dụng gì khi lên Shangri-La, Ngọc Long?

Khách nên chuẩn bị thuốc giảm đau thông thường như paracetamol để hạ bớt triệu chứng đau đầu nhẹ, cùng thuốc quen dùng nếu có bệnh nền.

Một số loại thuốc phòng ngừa sốc độ cao như acetazolamide cần bác sĩ kê đơn và thường uống trước khi lên cao khoảng 24 đến 48 tiếng, khách không nên tự mua uống khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Ngoài thuốc, nên mang theo bình giữ nhiệt để uống đủ nước trong ngày, một ít kẹo hoặc socola để bổ sung năng lượng nhanh, và áo giữ ấm vì nhiệt độ trên đỉnh Ngọc Long có thể thấp hơn dưới chân núi nhiều độ dù cùng một thời điểm trong ngày.

Tại các trạm dừng chân trên núi Ngọc Long thường có dịch vụ bán hoặc cho thuê bình oxy nhỏ ngay tại chỗ, nên khách không bắt buộc phải mang bình oxy từ Việt Nam sang, chỉ cần hỏi nhân viên tại điểm bán vé nếu cảm thấy cần hỗ trợ thêm.

Vật dụng cần chuẩn bị trước khi lên núi cao gồm nước, thuốc và áo ấm

Nếu triệu chứng xuất hiện giữa đường thì xử lý theo mấy bước?

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là dừng di chuyển lên cao thêm, ngồi nghỉ tại chỗ, uống nước ấm từng ngụm nhỏ và thở chậm, sâu.

Nếu chỉ là đau đầu nhẹ hoặc mệt mỏi thông thường, triệu chứng thường giảm sau 30 phút đến 1 tiếng nghỉ ngơi, khách có thể dùng thêm thuốc giảm đau thông thường nếu cần.

Nếu sau khi nghỉ mà triệu chứng không giảm hoặc xuất hiện dấu hiệu nặng như khó thở, lú lẫn, mất thăng bằng rõ, cần đưa khách xuống độ cao thấp hơn ngay, có thể xuống khoảng 300 đến 1.000 mét so với vị trí hiện tại, đồng thời báo hướng dẫn viên liên hệ hỗ trợ y tế gần nhất.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, những đoàn có người lớn tuổi thường được hướng dẫn viên chủ động nhắc nghỉ sớm ngay khi thấy dấu hiệu mệt bất thường, thay vì đợi khách tự lên tiếng, đây cũng là lý do nhiều gia đình yên tâm hơn khi đi cùng hướng dẫn viên tiếng Việt thay vì tự túc.

Cáp treo Ngọc Long Tuyết Sơn có mấy tuyến, tuyến nào phù hợp người sợ độ cao?

Núi Ngọc Long Tuyết Sơn có ba tuyến cáp treo chính với độ cao khác nhau, khách có thể chọn tuyến phù hợp với thể trạng thay vì bắt buộc phải lên tuyến cao nhất.

Tuyến Vân Sam Bình đưa khách lên khoảng 3.200 mét, chủ yếu ngắm rừng vân sam và thảo nguyên, phù hợp người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ.

Tuyến Mao Ngưu Bình cao hơn, khoảng 3.700 mét, có đồng cỏ rộng và thường ít đông khách hơn.

Tuyến lên Băng Xuyên Công Viên là tuyến cao nhất, đưa khách lên khoảng 4.500 mét, giá vé cáp treo tham khảo khoảng 180 đến 220 nhân dân tệ tùy thời điểm, đây cũng là tuyến dễ gây sốc độ cao nhất trong ba tuyến vì lên nhanh và độ cao lớn.

Đọc thêm: Đi chinh phục núi tuyết Ngọc Long: chọn cáp treo nào

Cáp treo Băng Xuyên Công Viên trên núi Ngọc Long Tuyết Sơn

Lịch trình bao nhiêu ngày giúp cơ thể kịp thích nghi trước khi lên đỉnh cao nhất?

Lịch trình phổ biến khởi hành từ Hà Nội thường đưa khách qua Đại Lý khoảng 1.900 mét, rồi tới Lệ Giang khoảng 2.400 mét, đây là nơi khách lên cáp treo núi Ngọc Long trước khi tiếp tục hành trình lên Shangri-La ở độ cao 3.300 mét.

Vì vậy thời điểm rủi ro sốc độ cao lớn nhất thường rơi đúng vào ngày lên cáp treo Ngọc Long, khi cơ thể mới quen với độ cao Lệ Giang mà đã nhảy vọt lên 4.500 mét chỉ trong khoảng 20 phút ngồi cáp treo.

Cách xử lý hợp lý là xếp buổi lên Ngọc Long vào buổi sáng khi cơ thể còn khỏe, không xếp ngay sau một chặng di chuyển đường dài, và dành thời gian còn lại trong ngày để nghỉ ngơi.

Khi tới Shangri-La ở chặng sau, cơ thể đã có thêm một bước đệm làm quen với độ cao qua Lệ Giang và Ngọc Long, nhưng ngày đầu tại đây vẫn nên dành cho hoạt động nhẹ nhàng thay vì đi bộ đường dài ngay, nhất là với đoàn có người lớn tuổi.

Đọc thêm: Tùng Tán Lâm Tự có gì đáng xem? 'Tiểu Bố Đạt La' giữa Vân Nam

Nếu muốn có sẵn một lịch trình đã tính toán thời gian nghỉ hợp lý giữa các chặng thay vì tự sắp xếp và vô tình dồn liên tiếp các ngày lên cao, khách có thể tham khảo trước Tour Đại Lý – Lệ Giang – Shangri-La.

Tu viện Tùng Tán Lâm giữa phố cổ Shangri-La

Nhìn chung, sốc độ cao ở Shangri-La và núi Ngọc Long là rủi ro có thể kiểm soát được nếu khách chuẩn bị thể trạng, đi cùng người hiểu tuyến đường và không nóng vội trong ngày đầu lên cao.

Đội ngũ Du Lịch Trung Quốc của China Trip, đơn vị tổ chức tour Trung Quốc từ Hà Nội hơn 15 năm với hướng dẫn viên tiếng Việt quen xử lý các tình huống độ cao, có thể tư vấn lịch trình nghỉ ngơi hợp lý cho từng đoàn, đặc biệt đoàn có người lớn tuổi, tham khảo trước tại Tour Đại Lý – Lệ Giang – Shangri-La trước khi khách quyết định đặt chỗ.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ China Trip (ChinaTrip.com.vn), chuyên tour Trung Quốc khởi hành từ Hà Nội, TravelVietnam Hà Nội (TravelVietnam.com.vn) quản lý và vận hành.